- ਐਸੋ ਕੋ ਉਦਾਰ ਜਗ ਮਾਹੀਂ।
- ਬਿਨੁ ਸੇਵਾ ਜੋ ਦ੍ਰਵੈ ਦੀਨਪਰ ਰਾਮ ਸਰਿਸ ਕੋਉ ਨਾਹੀਂ॥
- ਜੋ ਗਤਿ ਜੋਗ ਬਿਰਾਗ ਜਤਨ ਕਰਿ ਨਹਿੰ ਪਾਵਤ ਮੁਨੀ ਗਿਆਨੀ।
- ਸੋ ਗਤਿ ਦੇਤ ਗੀਧ ਸਬਰੀ ਕਹੁੰ ਪ੍ਰਭੂ ਨ ਬਹੁਤ ਜੀਅ ਜਾਨੀ॥
- ਜੋ ਸੰਪਤਿ ਦਸ ਸੀਸ ਅਰਪ ਕਰਿ ਰਾਵਨ ਸਿਵ ਪਹੰ ਲੀਨ੍ਹੀਂ।
- ਸੋ ਸੰਪਦਾ ਬਿਭੀਸ਼ਨ ਕਹੂੰ ਅਤੀ ਸਕੂਚਾ ਸਹਿਤ ਹਰੀ ਦੀਨ੍ਹੀਂ॥
- ਤੁਲਸੀਦਾਸ ਸਬ ਭਾਂਤਿ ਸਕਲ ਸੁਖ ਜੋ ਚਾਹਸਿ ਮਨ ਮੇਰੋ।
- ਤੌ ਭਜੁ ਰਾਮ ਕਾਮ ਸਬ ਪੂਰਨ ਕਰੈਂ ਕ੍ਰਿਪਾਨਿਧਿ ਤੇਰੋ॥
1
- ਸੰਤਨ੍ਹ ਕੇ ਲੱਛਣ ਰਘੁਬੀਰਾ। ਕਹਹੁ ਨਾਥ ਭਵ ਭੰਜਨ ਭੀਰਾ॥
- ਸੁਨੁ ਮੁਨੀ ਸੰਤਨ੍ਹ ਕੇ ਗੁਨ ਕਹਊਂ। ਜਿਨ੍ਹ ਤੇ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹ ਕੇਂ ਬਸ ਰਹਊਂ॥
- ਸ਼ਟ ਬਿਕਾਰ ਜਿਤ ਅਨਘ ਅਕਾਮਾ। ਅਚਲ ਅਕਿੰਚਨ ਸੁਚਿ ਸੁਖਧਾਮਾ॥
- ਅਮਿਤਬੋਧ ਅਨੀਹ ਮਿਤਭੋਗੀ। ਸਤਯਸਾਰ ਕਬਿ ਕੋਬਿਦ ਜੋਗੀ॥
- ਸਾਵਧਾਨ ਮਾਨਦ ਮਦਹੀਨਾ। ਧੀਰ ਧਰਮ ਗਤੀ ਪਰਮ ਪ੍ਰਬੀਨਾ॥
- ਗੁਨਾਗਾਰ ਸੰਸਾਰ ਦੁਖ ਰਹਿਤ ਬਿਗਤ ਸੰਦੇਹ।
- ਤਜਿ ਮਮ ਚਰਨ ਸਰੋਜ ਪ੍ਰੀਅ ਤਿਨ੍ਹ ਕਹੁੰ ਦੇਹ ਨ ਗੇਹ॥
- ਨਿਜ ਗੁਨ ਸ੍ਰਵਨ ਸੁਨਤ ਸਕੁਚਾਹੀਂ। ਪਰ ਗੁਨ ਸੁਨਤ ਅਧਿਕ ਹਰਸ਼ਾਹੀਂ॥
- ਸਮ ਸੀਤਲ ਨਹਿੰ ਤਿਆਗਹਿੰ ਨੀਤੀ। ਸਰਲ ਸੁਭਾਉ ਸਬਹਿ ਸਨ ਪ੍ਰੀਤੀ॥
- ਜਪ ਤਪ ਬ੍ਰਤ ਦਮ ਸੰਜਮ ਨੇਮਾ। ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਬਿਪ੍ਰ ਪਦ ਪ੍ਰੇਮਾ।
- ਸੁਧਾ ਛਮਾ ਮਯਤ੍ਰੀ ਦਾਇਆ। ਮੁਦਿਤਾ ਮਮ ਪਦ ਪ੍ਰੀਤਿ ਅਮਾਇਆ॥
- ਬਿਰਤਿ ਬਿਬੇਕ ਬਿਨਯ ਬਿਗਿਆਨਾ। ਬੋਧ ਜਥਾਰਥ ਬੇਦ ਪੁਰਾਨਾ॥
- ਦੰਭ ਮਾਨ ਮਦ ਕਰਹਿ ਨ ਕਾਉ। ਭੂਲਿ ਨ ਦੇਹਿੰ ਕੁਮਾਰਗ ਪਾਉ॥
- ਗਾਵਹਿੰ ਸੁਨਹਿੰ ਸਦਾ ਮਮ ਲੀਲਾ। ਹੇਤੁ ਰਹਿਤ ਪਰਹਿਤ ਰਤ ਸੀਲਾ॥
- ਮੁਨੀ ਸੁਨੁ ਸਾਧੁਨ੍ਹ ਕੇ ਗੁਨ ਜੇਤੇ। ਕਹਿ ਨ ਸਕਹਿੰ ਸਾਰਦ ਸ੍ਵਤਿ ਤੇਤੇ॥
- ਸੰਤਨ੍ਹ ਕੇ ਲੱਛਣ ਸੁਨੁ ਭ੍ਰਾਤਾ। ਅਗਨਿਤ ਸ਼ਤਿ ਪੁਰਾਨ ਬਿਖਿਆਤਾ॥
- ਸੰਤ ਅਸੰਤਨ੍ਹਿ ਕੈ ਅਸਿ ਕਰਨੀ। ਜਿਮੀ ਕੁਠਾਰ ਚੰਦਨ ਆਚਰਨੀ॥
- ਕਾਟਇ ਪਰਸੁ ਮਲਯ ਸੁਨੁ ਭਾਈ। ਨਿਜ ਗੁਨ ਦੇਇ ਸੁਗੰਧ ਬਸਾਈ॥
- ਤਾਤੇ ਸੁਰ ਸੀਸਨ੍ਹ ਚੜ੍ਹਤ ਜਗ ਬੱਲਭ ਸ਼੍ਰੀਖੰਡ।
- ਅਨਲ ਦਾਹਿ ਪੀਟਤ ਘਨਹਿੰ ਪਰਸੁ ਬਦਨ ਯਹ ਦੰਡ॥
2 ਸੰਤਨ੍ਹ ਕੇ ਲੱਛਣ
- ਬਿਸ਼ਯ ਅਲੰਪਟ ਸੀਲ ਗੁਨਾਕਰ ਪਰ ਦੁਖ ਦੁਖ ਸੁਖ ਸੁਖ ਦੇਖੇ ਪਰ॥
- ਸਮ ਅਭੂਤਰਿਪੂ ਬਿਮਦ ਬਿਰਾਗੀ। ਲੋਭਾਮਰਸ਼ ਹਰਸ਼ ਭਯ ਤਿਆਗੀ॥
- ਕੋਮਲਚਿਤ ਦੀਨਨ੍ਹ ਪਰ ਦਾਇਆ। ਮਨ ਬਚ ਕ੍ਰਮ ਮਮ ਭਗਤੀ ਅਮਾਇਆ॥
- ਸਬਹੀ ਮਾਨਪ੍ਰਦ ਆਪੁ ਅਮਾਨੀ। ਭਰਤ ਪ੍ਰਾਨ ਸਮ ਮਮ ਤੇ ਪ੍ਰਾਨੀ॥
- ਬਿਗਤ ਕਾਮ ਮਮ ਨਾਮ ਪਰਾਇਨ। ਸਾਂਤੀ ਬਿਰਤੀ ਬਿਨਤੀ ਮੁਦਿਤਾਇਨ॥
- ਸੀਤਲਤਾ ਸਰਲਤਾ ਮਯਤ੍ਰੀ। ਦ੍ਰਿਜ ਪਦ ਪ੍ਰੀਤਿ ਧਰਮ ਜਨਯਤ੍ਰੀ ॥
- ਏ ਸਬ ਲੱਛਨ ਬਸਹਿੰ ਜਾਸੁ ਉਰ। ਜਾਨੇਹੁ ਤਾਤ ਸੰਤ ਸੰਤਤ ਫੁਰ॥
- ਸਮ ਦਮ ਨਿਯਮ ਨੀਤੀ ਨਹਿੰ ਡੋਲਹਿੰ। ਪਰੁਸ਼ ਬਚਨ ਕਬਹੂੰ ਨਹਿੰ ਬੋਲਹਿੰ॥
- ਨਿੰਦਾ ਅਸਤੁਤੀ ਉਭਯ ਸਮ ਮਮਤਾ ਮਮ ਪਦ ਕੰਜ।
- ਤੇ ਸੱਜਨ ਮਮ ਪ੍ਰਾਨਪ੍ਰਿਯ ਗੁਨ ਮੰਦਿਰ ਸੁਖ ਪੁੰਜ॥
3
- ਸਮੁਝਤ ਸਰਿਸ ਨਾਮ ਅਰੁ ਨਾਮੀ। ਪ੍ਰੀਤਿ ਪਰਸਪਰ ਪ੍ਰਭੂ ਅਨੁਗਾਮੀ॥
- ਨਾਮ ਰੂਪ ਦੁਇ ਈਸ ਉਪਾਧੀ। ਅਕਥ ਅਨਾਦਿ ਸੁਸਾਮੁਤਿ ਸਾਧੀ ॥
- ਕੋ ਬੜ ਛੋਟ ਕਹਤ ਅਪਰਾਧੂ। ਸੁਨਿ ਗੁਨ ਭੇਦੁ ਸਮੁਝਿਹਹਿੰ ਸਾਧੂ॥
- ਦੇਖਿਅਹਿੰ ਰੂਪ ਨਾਮ ਆਧੀਨਾ। ਰੂਪ ਗਿਆਨ ਨਹਿੰ ਨਾਮ ਬਿਹੀਨਾ॥
- ਰੂਪ ਬਿਸੇਸ਼ ਨਾਮੁ ਬਿਨੁ ਜਾਨੇਂ। ਕਰਤਲ ਗਤ ਨ ਪਰਹਿੰ ਪਹਿਚਾਨੇਂ॥
- ਸੁਮਿਰਿਅ ਨਾਮ ਰੂਪ ਬਿਨੁ ਦੇਖੇਂ। ਆਵਤ ਹ੍ਰਦਯੰ ਸਨੇਹ ਬਿਸੇਸ਼ੇਂ॥
- ਨਾਮ ਰੂਪ ਗਤਿ ਅਕਥ ਕਹਾਨੀ। ਸਮੂਝਤ ਸੁਖਦ ਨ ਪਰਤਿ ਬਖਾਨੀ॥
- ਅਗੁਨ ਸਗੁਨ ਬਿਚ ਨਾਮ ਸੁਸਾਖੀ। ਉਭੈ ਪ੍ਰਬੋਧਕ ਚਤੁਰ ਦੁਭਾਸ਼ੀ ॥
- ਰਾਮ ਨਾਮ ਮਨਿਦੀਪ ਧਰੁ ਜੀਹ ਦੇਹਰੀਂ ਦ੍ਵਾਰ। ਤੁਲਸੀ ਭੀਤਰ ਬਾਹੇਰਹੂੰ ਜੌਂ ਚਾਹਸਿ ਉਜਿਆਰ॥
- ਨਾਮ ਜੀਹੰ ਜਪਿ ਜਾਗਹਿ ਜੋਗੀ। ਬਿਰਤਿ ਬਿਰੰਚਿ ਪ੍ਰਪੰਚ ਬਿਯੋਗੀ॥
- ਬ੍ਰਹਮਸੁਖਹਿ ਅਨੁਭਵਹਿੰ ਅਨੂਪਾ। ਅਕਥ ਅਨਾਮਯ ਨਾਮ ਨ ਰੂਪਾ॥
- ਜਾਨਾ ਚਹਹਿੰ ਗੂੜ ਗਤਿ ਜੇਊ। ਨਾਮ ਜੀਹੰ ਜਪਿ ਜਾਨਹਿੰ ਤੇਊ॥
- ਸਾਧਕ ਨਾਮ ਜਪਹਿੰ ਲਯ ਲਾਏਂ। ਹੋਹਿੰ ਸਿੱਧ ਅਨਿਮਾਦਿਕ ਪਾਏਂ॥
- ਜਪਹਿੰ ਨਾਮੁ ਜਨ ਆਰਤ ਭਾਰੀ ਮਿਟਹਿੰ ਕੁਸੰਕਟ ਹੋਹਿੰ ਸੁਖਾਰੀ॥
- ਰਾਮ ਭਗਤ ਜਗ ਚਾਰਿ ਪ੍ਰਕਾਰਾ। ਸੁਕ੍ਰਿਤੀ ਚਾਰਿਓ ਅਨਘ ਉਦਾਰਾ॥
- ਚਹੂ ਚਤੁਰ ਕਹੁੰ ਨਾਮ ਅਧਾਰਾ। ਗਿਆਨੀ ਪ੍ਰਭੁਹਿ ਬਿਸੇਸ਼ਿ ਪਿਆਰਾ॥
- ਚਹੁੰ ਜੁਗ ਚਹੁੰ ਸ਼ਤੀ ਨਾਮ ਪ੍ਰਭਾਊ। ਕਲਿ ਬਿਸੇਸ਼ਿ ਨਹਿੰ ਆਨ ਉਪਾਊ॥
- ਸਕਲ ਕਾਮਨਾ ਹੀਨ ਜੇ ਰਾਮ ਭਗਤੀ ਰਸ ਲੀਨ। ਨਾਮ ਸੁਪ੍ਰੇਮ ਪਿਯੂਸ਼ ਹਿਦ ਤਿਨ੍ਹਹੁੰ ਕੀਏ ਮਨ ਮੀਨ॥
- ਅਗੁਨ ਸਗੁਨ ਦੁਇ ਬ੍ਰਹਮ ਸਰੂਪਾ। ਅਕਥ ਅਗਾਧ ਅਨਾਦਿ ਅਨੂਪਾ॥
- ਮੋਰੇਂ ਮਤ ਬੜ ਨਾਮੁ ਦੁਹੂ ਤੋਂ। ਕੀਏ ਜੇਹਿੰ ਜੁਗ ਨਿਜ ਬਸ ਨਿਜ ਬੂਤੋਂ॥
- ਪ੍ਰੌੜ੍ਹਿ ਸੁਜਨ ਜਨਿ ਜਾਨਹਿੰ ਜਨ ਕੀ। ਕਹਉਂ ਪ੍ਰਤੀਤਿ ਪ੍ਰੀਤਿ ਰੁਚਿ ਮਨ ਕੀ॥
- ਏਕੁ ਦਾਰੂਗਤ ਦੇਖਿਅ ਏਕੁ ਪਾਵਕ ਸਮ ਜੁਗ ਬ੍ਰਹਮ ਬਿਬੇਕੂ।
- ਉਭੈ ਅਗਮ ਜੁਗ ਸੁਗਮ ਨਾਮ ਤੋਂ। ਕਹੇਉਂ ਨਾਮੁ ਬੜ ਬ੍ਰਹਮ ਰਾਮ ਤੇਂ॥
- ਬਿਆਪਕੁ ਏਕੁ ਬ੍ਰਹਮ ਅਬਿਨਾਸੀ। ਸਤ ਚੇਤਨ ਘਨ ਆਨੰਦ ਰਾਸੀ॥
- ਅਸ ਪ੍ਰਭੂ ਹ੍ਰਦਯੰ ਅਛਤ ਅਬਿਕਾਰੀ। ਸਕਲ ਜੀਵ ਜਗ ਦੀਨ ਦੁਖਾਰੀ॥
- ਨਾਮ ਨਿਰੂਪਨ ਨਾਮ ਜਤਨ ਤੇਂ। ਸੋਉ ਪ੍ਰਗਟਤ ਜਿਮਿ ਮੋਲ ਰਤਨ ਤੋਂ॥
- ਨਿਰਗੁਨ ਤੇਂ ਏਹਿ ਭਾਂਤਿ ਬੜ ਨਾਮ ਪ੍ਰਭਾਉ ਅਪਾਰ।
- ਕਹਉਂ ਨਾਮੁ ਬੜ ਰਾਮ ਤੋਂ ਨਿਜ ਬਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ॥
- ਰਾਮ ਭਗਤ ਹਿਤ ਨਰ ਤਨੁ ਧਾਰੀ। ਸਹਿ ਸੰਕਟ ਕੀਏ ਸਾਧੂ ਸੁਖਾਰੀ॥
- ਨਾਮੁ ਸਪ੍ਰੇਮ ਜਪਤ ਅਨਯਾਸਾ। ਭਗਤ ਹੋਹਿੰ ਮੁਦ ਮੰਗਲ ਬਾਸਾ॥
- ਰਾਮ ਏਕ ਤਾਪਸ ਤਿਯ ਤਾਰੀ। ਨਾਮ ਕੋਟਿ ਖਲ ਕੁਮਤਿ ਸੁਧਾਰੀ॥
- ਰਿਸ਼ੀ ਹਿਤ ਰਾਮ ਸੁਕੇਤੁਸੁਤਾ ਕੀ ਸਹਿਤ ਸੇਨ ਸੁਤ ਕੀਨ੍ਹਿ ਬਿਬਾਕੀ ॥
- ਸਹਿਤ ਦੋਸ਼ ਦੁਖ ਦਾਸ ਦੁਰਾਸਾ। ਦਲਇ ਨਾਮੁ ਜਿਮਿ ਰਬਿ ਨਿਸਿ ਨਾਸਾ॥
- ਭੰਜੇਓ ਰਾਮ ਆਪੁ ਭਵ ਚਾਪੂ। ਭਵ ਭੈ ਭੰਜਨ ਨਾਮ ਪ੍ਰਤਾਪੂ॥
- ਦੰਡਕ ਬਨੁ ਪ੍ਰਭੂ ਕੀਨ੍ਹ ਸੁਹਾਵਨ। ਜਨ ਮਨ ਅਮਿਤ ਨਾਮ ਕੀਏ ਪਾਵਨ॥
- ਨਿਸਿਚਰ ਨਿਕਰ ਦਲੇ ਰਘੁਨੰਦਨ। ਨਾਮੁ ਸਕਲ ਕਲਿ ਕਲਸ਼ ਨਿਕੰਦਨ
- ਸਬਰੀ ਗੀਧ ਸੁਸੇਵਕਨਿ ਸੁਗਤਿ ਦੀਨ੍ਹਿ ਰਘੁਨਾਥ।
- ਨਾਮ ਉਧਾਰੇ ਅਮਿਤ ਖਲ ਬੇਦ ਬਿਦਿਤ ਗੁਨ ਗਾਥ॥
- ਰਾਮ ਸੁਕੰਠ ਬਿਭੀਸ਼ਨ ਦੋਊ। ਰਾਖੇ ਸਰਨ ਜਾਨ ਸਬੁ ਕੋਊ॥
- ਨਾਮ ਗਰੀਬ ਅਨੇਕ ਨੇਵਾਜੇ। ਲੋਕ ਬੇਦ ਬਰ ਬਿਰਿਦ ਬਿਰਾਜੇ॥
- ਰਾਮ ਭਾਲੁ ਕਪਿ ਕਟਕੁ ਬਟੋਰਾ। ਸੇਤੁ ਹੇਤੁ ਸ੍ਰਮੁ ਕੀਨ੍ਹ ਨ ਥੋਰਾ॥
- ਨਾਮੁ ਲੇਤ ਭਵਸਿੰਧੂ ਸੁਖਾਹੀਂ। ਕਰਹੁ ਬਿਚਾਰੁ ਸੁਜਨ ਮਨ ਮਾਹੀਂ॥
- ਰਾਮ ਸਕੂਲ ਰਨ ਰਾਵਨੁ ਮਾਰਾ। ਸੀਆ ਸਹਿਤ ਨਿਜ ਪੁਰ ਪਗੁ ਧਾਰਾ॥
- ਰਾਜਾ ਰਾਮੁ ਅਵਧ ਰਜਧਾਨੀ। ਗਾਵਤ ਗੁਨ ਸੁਰ ਮੁਨੀ ਬਰ ਬਾਨੀ॥
- ਸੇਵਕ ਸੁਮਿਰਤ ਨਾਮੁ ਸਪ੍ਰੀਤੀ। ਬਿਨੁ ਸ਼੍ਰਮ ਪ੍ਰਬਲ ਮੋਹ ਦਲੁ ਜੀਤੀ॥
- ਫਿਰਤ ਸਨੇਹੰ ਮਗਨ ਸੁਖ ਅਪਨੇਂ। ਨਾਮ ਪ੍ਰਸਾਦ ਸੋਚ ਨਹਿੰ ਸਪਨੇਂ॥
- ਬ੍ਰਹਮ ਰਾਮ ਤੋਂ ਨਾਮੁ ਬੜ ਬਰ ਦਾਇਕ ਬਰ ਦਾਨਿ।
- ਰਾਮਚਰਿਤ ਸਤ ਕੋਟਿ ਮਹੰ ਲੀਅ ਮਹੇਸ ਜਿਯੰ ਜਾਨਿ॥
4 ਬ੍ਰਹਮ ਰਾਮ ਤੇ ਨਾਮੁ ਬੜ
- ਸੁਨਿ ਸਮੁਝਹਿੰ ਜਮ ਮੁਦਿਤ ਮਨ ਮਜੱਹਿੰ ਅਤਿ ਅਨੁਰਾਗ।
- ਲਹਹਿੰ ਚਾਰਿ ਫਲ ਅਛਤ ਤਨੁ ਸਾਧੂ ਸਮਾਜ ਪ੍ਰਯਾਗ॥
- ਮਜੱਨ ਫਲ ਪੇਖਿਅ ਤਤਕਾਲਾ। ਕਾਕ ਹੋਹਿੰ ਪਿਕ ਬਕਉ ਮਰਾਲਾ ॥
- ਸੁਨਿ ਆਚਰਜ ਕਰੈ ਜਨਿ ਕੋਈ। ਸਤਸੰਗਤਿ ਮਹਿਮਾ ਨਹਿੰ ਗੋਈ ॥
- ਬਾਲਮੀਕ ਨਾਰਦ ਘਟਜੋਨੀ। ਨਿਜ ਨਿਜ ਮੁਖਨਿ ਕਹੀ ਨਿਜ ਹੋਨੀ੩॥
- ਜਲਚਰ ਥਲਚਰ ਨਭਚਰ ਨਾਨਾ। ਜੇ ਜੜ ਚੇਤਨ ਜੀਵ ਜਹਾਨਾ॥
- ਮਤਿ ਕੀਰਤਿ ਗਤਿ ਭੂਤਿ ਭਲਾਈ। ਜਬ ਜੇਹਿੰ ਜਤਨ ਜਹਾਂ ਜੇਹਿੰ ਪਾਈ॥
- ਸੋ ਜਾਨਬ ਸਤਿਸੰਗ ਪ੍ਰਭਾਊ। ਲੋਕਹੂੰ ਬੇਦ ਨ ਆਨ ਉਪਾਉ॥
- ਬਿਨੁ ਸਤਿਸੰਗ ਬਿਬੇਕ ਨ ਹੋਈ। ਰਾਮ ਕ੍ਰਿਪਾ ਬਿਨੁ ਸੁਲਭ ਨ ਸੋਈ॥
- ਸਤਸੰਗਤ ਮੁਦ ਮੰਗਲ ਮੂਲਾ। ਸੋਈ ਫਲ ਸਿਧਿ ਸਬ ਸਾਧਨ ਫੂਲਾ॥
- ਸਠ ਸੁਧਰਹਿੰ ਸਤਸੰਗਤਿ ਪਾਈ। ਪਾਰਸ ਪਰਸ ਕੁਧਾਤ ਸੁਹਾਈ॥
- ਬਿਧਿ ਬਸ ਸੁਜਨ ਕੁਸੰਗਤ ਪਰਹੀਂ। ਫਨਿ ਮਨਿ ਸਮ ਨਿਜ ਗੁਨ ਅਨੁਸਰਹੀਂ॥
- ਬਿਧਿ ਹਰੀ ਹਰ ਕਬਿ ਕੋਬਿਦ ਬਾਨੀ। ਕਹਤ ਸਾਧੂ ਮਹਿਮਾ ਸਕੁਚਾਨੀ॥
- ਸੋ ਮੋ ਸਨ ਕਹਿ ਜਾਤ ਨ ਕੈਸੇਂ। ਸਾਕ ਬਨਿਕ ਮਨਿ ਗੁਨ ਗਨ ਜੈਸੇ॥
- ਬੰਦਉ ਸੰਤ ਸਮਾਨ ਚਿਤ ਹਿਤ ਅਨਹਿਤ ਨਹਿੰ ਕੋਇ।
- ਅੰਜਲਿ ਗਤ ਸੁਭ ਸੁਮਨ ਜਿਮਿ ਸਮ ਸੁਗੰਧ ਕਰਾ ਦੋਇ॥
- ਸੰਤ ਸਰਲ ਚਿਤ ਜਗਤ ਹਿਤ ਜਾਨਿ ਸੁਭਾਉ ਸਨੇਹੁ
- ਬਾਲਬਿਨਯ ਸੁਨਿ ਕਰਿ ਕ੍ਰਿਪਾ ਰਾਮ ਚਰਨ ਰਤਿ ਦੇਹੁ॥
5 ਸਤਸੰਗਤ ਮੁਦ ਮੰਗਲ ਮੂਲਾ
- ਸੁਨਹੁ ਰਾਮ ਰਘੁਬੀਰ ਗੁਸਾਂਈਂ, ਮਨ ਅਨੀਤਿ-ਰਤ ਮੇਰੋ।
- ਚਰਨ-ਸਰੋਜ ਬਿਸਾਰਿ ਤਿਹਾਰੇ, ਨਿਸਿਦਿਨ ਫਿਰਤ ਅਨੇਰੋ ॥
- ਮਾਨਤ ਨਾਹਿੰ ਨਿਗਮ-ਅਨੁਸਾਸਨ, ਤ੍ਰਾਸ ਨ ਕਾਹੂ ਕੇਰੋ।
- ਭੂਲਿਓ ਸੂਲ ਕਰਮ-ਕੋਲੁਨ੍ਹ ਤਿਲ ਜਿਉਂ ਬਹੁ ਬਾਰਨਿ ਪੇਰੋ॥
- ਜਹੰ ਸਤਿਸੰਗ ਕਥਾ ਮਾਧਵਕੀ, ਸਪਨੇਹੁੰ ਕਰਤ ਨ ਫੇਰੋ।
- ਲੋਭ-ਮੋਹ-ਮਦ-ਕਾਮ-ਕੋਹ-ਰਤ, ਤਿਨ੍ਹਸੋਂ ਪ੍ਰੇਮ ਘਨੇਰੋ॥
- ਪਰ-ਗੁਨ ਸੁਨਤ ਦਾਹ, ਪਰ-ਦੂਸ਼ਨ ਸੁਨਤ ਹਰਖ ਬਹੁਤੇਰੋ।
- ਆਪ ਪਾਪਕੋ ਨਗਰ ਬਸਾਵਤ, ਸਹਿ ਨ ਸਕਤ ਪਰ ਖੇਰੋ॥
- ਸਾਧਨ-ਫਲ, ਸ਼ਤਿ-ਸਾਰ ਨਾਮ ਤਵ, ਭਵ ਸਰਿਤਾ ਕਹੰ ਬੇਰੋ।
- ਸੋ ਪਰ-ਕਰ ਕਾਂਕਿਨੀ ਲਾਗਿ ਸਠ, ਬੇਂਚਿ ਹੋਤ ਹਠਿ ਚੇਰੋ ॥
- ਕਬਹੁੰਕ ਹੌਂ ਸੰਗਤਿ-ਪ੍ਰਭਾਵਤੋਂ, ਜਾਉਂ ਸੁਮਾਰਗ ਨੇਰੋ।
- ਤਬ ਕਰਿ ਕ੍ਰੋਧ ਸੰਗ ਕੁਮਨੋਰਥ ਦੇਤ ਕਠਿਨ ਭਟਭੇਰੋ ॥
- ਇਕ ਹੌਂ ਦੀਨ ਮਲੀਨ, ਹੀਨਮਤਿ ਬਿਪਤਿਜਾਲ ਅਤਿ ਘੇਰੋ।
- ਤਾਪਰ ਸਹਿ ਨ ਜਾਇ ਕਰੁਨਾਨਿਧਿ, ਮਨਕੋ ਦੁਸਹ ਦਰੇਰੋ ॥
- ਹਾਰਿ ਪਰਿਓ ਕਰਿ ਜਤਨ ਬਹੁਤ ਬਿਧਿ, ਤਾਤੇਂ ਕਹਤ ਸਬੇਰੋ ।
- ਤੁਲਸੀਦਾਸ ਯਹ ਤ੍ਰਾਸ ਮਿਟੈ ਜਬ ਹਿਰਦੇ ਕਰਹੁ ਤੁਮ ਡੇਰੋ॥
6
- ਸੁਮਿਰੁ ਸਨੇਹਸੋਂ ਤੂ ਨਾਮ ਰਾਮਰਾਇ ਕੋ।
- ਸੰਬਲਾ ਨਿਸੰਬਲ ਕੋ, ਸਖਾ ਅਸਹਾਇ ਕੋ॥
- ਭਾਗ ਹੈ ਅਭਾਗੇਹੂ ਕੋ, ਗੁਨ ਗੁਨਹੀਨ ਕੋ।
- ਗਾਹਕ ਗਰੀਬ ਕੋ, ਦਇਆਲੁ ਦਾਨਿ ਦੀਨ ਕੋ॥
- ਕੁਲ ਅਕੁਲੀਨ ਕੋ, ਸੁਨਿਓ ਹੈ ਬੇਦ ਸਾਖਿ ਹੈ।
- ਪਾਂਗੁਰੇ ਕੋ ਹਾਥ-ਪਾਂਇ, ਆਂਧਰੇ ਕੋ ਆਂਖਿ ਹੈ॥
- ਮਾਇ-ਬਾਪ ਭੂਖੇ ਕੋ, ਅਧਾਰ ਨਿਰਾਧਾਰ ਕੋ।
- ਸੇਤੁ ਭਵਸਾਗਰ ਕੋ, ਹੇਤੁ ਸੁਖਸਾਰ ਕੋ॥
- ਪਤਿਤਪਾਵਨ ਰਾਮ-ਨਾਮ मे ਨ ਦੂਸਰੋ।
- ਸੁਮਿਰਿ ਸੁਭੂਮਿ ਭਯੋ ਤੁਲਸੀ ਸੋ ਉਸਰੋ॥
7
- ਕਬਹੂੰ ਮਨ ਬਿਸ਼ਰਾਮ ਨ ਮਾਨਿਓ।
- ਨਿਸਿਦਿਨ ਭ੍ਰਮਤ ਬਿਸਾਰਿ ਸਹਜ ਸੁਖ, ਜਹੀ ਤਹੰ ਇੰਦ੍ਰਿਨ ਤਾਨਿਓ ॥
- ਜਦਪਿ ਬਿਸ਼ੇ-ਸੰਗ ਸਹਿਓ ਦੁਸਹ ਦੁਖ, ਬਿਸ਼ਮ ਜਾਲ ਅਰੁਝਾਨਿਓ।
- ਤਦਪਿ ਨ ਤਪਤ ਮੂੜ੍ਹ ਮਮਤਾਬਸ, ਜਾਨਤਹੂੰ ਨਹਿੰ ਜਾਨਿਓ॥
- ਜਨਮ ਅਨੇਕ ਕੀਏ ਨਾਨਾ ਬਿਧਿ ਕਰਮ-ਕੀਚ ਚਿਤ ਸਾਨਿਓ।
- ਹੋਇ ਨ ਬਿਮਲ ਬਿਬੇਕ-ਨੀਰ ਬਿਨੁ, ਬੇਦ ਪੁਰਾਨ ਬਖਾਨਿਓ॥
- ਨਿਜ ਹਿਤ ਨਾਥ ਪਿਤਾ ਗੁਰੂ-ਹਰੀਸੋਂ, ਹਰਸ਼ਿ ਹਿਰਦੈ ਨਹਿੰ ਆਨਿਓ।
- ਤੁਲਸੀਦਾਸ ਕਬ ਤ੍ਰਿਸ਼ਾ ਜਾਇ, ਸਰ ਖਨਤਹਿ ਜਨਮੁ ਸਿਰਾਨਿਓ॥
8
- ਕਲਿ ਨਾਮ ਕਾਮਤਰੁ ਰਾਮ ਕੋ।
- ਦਲਨਿਹਾਰ ਦਾਰਿਦ ਦੁਕਾਲ ਦੁਖ, ਦੋਸ਼ ਘੋਰ ਘਨ ਘਾਮ ਕੋ॥
- ਨਾਮ ਲੇਤ ਦਾਹਿਨੋ ਹੋਤ ਮਨ, ਬਾਮ ਬਿਧਾਤਾ ਬਾਮ ਕੋ।
- ਕਹਤ ਮੁਨੀਸ ਮਹੇਸ ਮਹਾਤਮ, ਉਲਟੇ ਸੂਧੇ ਨਾਮ ਕੋ॥
- ਭਲੋ ਲੋਕ-ਪਰਲੋਕ ਤਾਸੁ ਜਾਕੇ ਬਲ ਲਲਿਤ-ਲਲਾਮਾਂ ਹੈ।
- ਤੁਲਸੀ ਜਗ ਜਾਨੀਅਤ ਨਾਮ ਤੇ ਸੋਚ ਨ ਕੂਚ ਮੁਕਾਮ ਕੋ॥
9
- ਕਾਜੁ ਕਹਾ ਨਰਤਨੁ ਧਰਿ ਸਾਰਿਓ।
- ਪਰ-ਉਪਕਾਰ ਸਾਰ ਸ਼ਤੀ ਕੋ ਜੋ, ਸੋ ਧੋਖੇਹੂ ਨ ਬਿਚਾਰਿਓ॥
- ਦੈਤ ਮੂਲ, ਭੈ-ਸੂਲ, ਸੋਕ-ਫਲ, ਭਵਤਰੁ ਤਰੈ ਨ ਟਾਰਿਓ।
- ਰਾਮਭਜਨ-ਤੀਛਨ ਕੁਠਾਰ ਲੈ ਸੋ ਨਹਿੰ ਕਾਟਿ ਨਿਵਾਰਿਓ॥
- ਸੰਸ਼ੇ-ਸਿੰਧੂ ਨਾਮ-ਬੋਹਿਤ ਭਜਿ ਨਿਜ ਆਤਮਾ ਨ ਤਾਰਿਓ।
- ਜਨਮ ਅਨੇਕ ਵਿਵੇਕ-ਹੀਨ ਬਹੁ ਜੋਨੀ ਭ੍ਰਮਤ ਨਹਿੰ ਹਾਰਿਓ॥
- ਦੇਖਿ ਆਨਕੀ ਸਹਜ ਸੰਪਦਾ, ਦ੍ਰਿਸ਼-ਅਨਲਾ ਮਨ ਜਾਰਿਓ।
- ਸਮ, ਦਮ, ਦਇਆ, ਦੀਨ-ਪਾਲਨ, ਸੀਤਲ ਹੀਅ ਹਰੀ ਨ ਸੰਭਾਰਿਓ॥
- ਪ੍ਰਭੂ ਗੁਰੂ ਪਿਤਾ ਸਖਾ ਰਘੁਪਤੀ ਤੈਂ, ਮਨ ਕ੍ਰਮ ਬਚਨ ਬਿਸਾਰਿਓ।
- ਤੁਲਸੀਦਾਸ ਯਹਿ ਆਸ, ਸਰਨ ਰਾਖਿਹੀ ਜੇਹੀ ਗੀਧ ਉਧਾਰਿਓ॥
10
- ਗਿਆਨਹਿ ਭਗਤਿਹਿ ਅੰਤਰ ਕੇਤਾ। ਸਕਲ ਕਹਹੁ ਪ੍ਰਭੂ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਿਕੇਤਾ॥
- ਸੁਨਿ ਉਰਗਾਰਿ ਬਚਨ ਸੁਖ ਮਾਨਾ। ਸਾਦਰ ਬੋਲੇਓ ਕਾਗ ਸੁਜਾਨਾ॥
- ਭਗਤਿਹਿ ਗਿਆਨਹਿ ਨਹਿੰ ਕਛੁ ਭੇਦਾ। ਉਭੈ ਹਰਹਿੰ ਭਵ ਸੰਭਵ ਖੇਦਾ॥
- ਨਾਥ ਮੁਨੀਸ ਕਹਹਿੰ ਕਛੁ ਅੰਤਰ ਸਾਵਧਾਨ ਸੋਉ ਸੁਨੁ ਬਿਹੰਗਬਰ॥
- ਗਿਆਨ ਬਿਰਾਗ ਜੋਗ ਬਿਗਿਆਨਾ। ਏ ਸਬ ਪੁਰਸ਼ ਸੁਨਹੁ ਹਰੀਜਾਨਾ ॥
- ਪੁਰਸ਼ ਪ੍ਰਤਾਪ ਪ੍ਰਬਲ ਸਬ ਭਾਂਤੀ। ਅਬਲਾ ਅਬਲ ਸਹਜ ਜੜ ਜਾਤੀ॥
- ਪੁਰਸ਼ ਤਿਆਗਿ ਸਕ ਨਾਰਿਹਿ ਜੋ ਬਿਰਕਤ ਮਤਿ ਧੀਰ।
- ਨ ਤੁ ਕਾਮੀ ਬਿਸ਼ਿਆਬਸ ਬਿਮੁਖ ਜੋ ਪਦ ਰਘੁਬੀਰ॥
- ਸੋਉ ਮੁਨੀ ਗਿਆਨ ਨਿਧਾਨ ਮ੍ਰਿਗਨਯਨੀ ਬਿਧੁ ਮੁਖ ਨਿਰਖਿ
- ਬਿਬਸ ਹੋਇ ਹਰੀਜਾਨ ਨਾਰਿ ਬਿਸ਼ਨੁ ਮਾਇਆ ਪ੍ਰਗਟ॥
- ਇਹਾਂ ਨ ਪੱਛਪਾਤ ਕਹੁ ਰਾਖਉਂ। ਬੇਦ ਪੁਰਾਨ ਸੰਤ ਮਤ ਭਾਸ਼ਉਂ॥
- ਮੋਹ ਨ ਨਾਰਿ ਨਾਰਿ ਕੇਂ ਰੂਪਾ। ਪੰਨਗਾਰਿ ਯਹ ਰੀਤਿ ਅਨੂਪਾ॥
- ਮਾਇਆ ਭਗਤੀ ਸੁਨਹੁ ਤੁਮ੍ਹ ਦੋਊ। ਨਾਰਿ ਬਰਗ ਜਾਨਇ ਸਬ ਕੋਊ॥
- ਪੁਨਿ ਰਘੁਬੀਰਹਿ ਭਗਤੀ ਪਿਆਰੀ। ਮਾਇਆ ਖਲੁ ਨਰਤਕੀ ਬਿਚਾਰੀ॥
- ਭਗਤਿਹਿ ਸਾਨੁਕੂਲ ਰਘੁਰਾਇਆ। ਤਾਤੇ ਤੇਹਿ ਡਰਪਤਿ ਅਤਿ ਮਾਇਆ॥
- ਰਾਮ ਭਗਤੀ ਨਿਰੁਪਮ ਨਿਰੁਪਾਧੀ। ਬਸਇ ਜਾਸੁ ਉਰ ਸਦਾ ਅਬਾਧੀ ॥
- ਤੇਹਿ ਬਿਲੋਕਿ ਮਾਇਆ ਸਕੁਚਾਈ। ਕਰਿ ਨ ਸਕਇ ਕਛੁ ਨਿਜ ਪ੍ਰਭੁਤਾਈ॥
- ਅਸ ਬਿਚਾਰਿ ਜੇ ਮੁਨੀ ਬਿਗਿਆਨੀ। ਜਾਚਹਿੰ ਭਗਤੀ ਸਕਲ ਸੁਖ ਖਾਨੀ॥
- ਯਹ ਰਹਸਯ ਰਘੁਨਾਥ ਕਰ ਬੇਗਿ ਨ ਜਾਨਇ ਕੋਇ।
- ਜੋ ਜਾਨਇ ਰਘੁਪਤਿ ਕ੍ਰਿਪਾਂ ਸਪਨੇਹੁੰ ਮੋਹ ਨ ਹੋਇ॥
- ਔਰਉ ਗਿਆਨ ਭਗਤੀ ਕਰ ਭੇਦ ਸੁਨਹੁ ਸੁਪ੍ਰਬੀਨ।
- ਜੋ ਸੁਨਿ ਹੋਇ ਰਾਮ ਪਦ ਪ੍ਰੀਤਿ ਸਦਾ ਅਬਿਛੀਨ॥
- ਸੁਨਹੁ ਤਾਤ ਯਹ ਅਕਥ ਕਹਾਨੀ। ਸਮੁਝਤ ਬਨਇ ਨ ਜਾਇ ਬਖਾਨੀ॥
- ਈਸਵਰ ਅੰਸ ਜੀਵ ਅਬਿਨਾਸੀ। ਚੇਤਨ ਅਮਲਾ ਸਹਜ ਸੁਖ ਰਾਸੀ॥
- ਸੋ ਮਾਇਆਬਸ ਭਇਉ ਗੋਸਾਈਂ। ਬੰਧਿਓ ਕੀਰ ਮਰਕਟ ਕੀ ਨਾਈਂ॥
- ਜੜ ਚੇਤਨਹਿ ਗ੍ਰੰਥੀ ਪਰਿ ਗਈ। ਜਦਪੀ ਮ੍ਰਿਸ਼ਾ ਛੂਟਤ ਕਠਿਨਈ॥
- ਤਬ ਤੇ ਜੀਵ ਭਇਉ ਸੰਸਾਰੀ। ਛੂਟ ਨ ਗ੍ਰੰਥੀ ਨ ਹੋਇ ਸੁਖਾਰੀ॥
- ਸ਼ਤੀ ਪੁਰਾਨ ਬਹੁ ਕਹੇਉ ਉਪਾਈ। ਛੂਟ ਨ ਅਧਿਕ ਅਧਿਕ ਅਰੁਝਾਈ॥
- ਜੀਵ ਹ੍ਰਦਯੰ ਤਮ ਮੋਹ ਬਿਸੇਸ਼ੀ। ਗ੍ਰੰਥੀ ਛੂਟ ਕਿਮੀ ਪਰਈ ਨ ਦੇਖੀ॥
- ਅਸ ਸੰਜੋਗ ਈਸ ਜਬ ਕਰਈ। ਤਬਹੁੰ ਕਦਾਚਿਤ ਸੋ ਨਿਰੁਅਰਈ॥
- ਸਾਤਵਿਕ ਸੁਧਾ ਧੇਨੁ ਸੁਹਾਈ। ਜੌਂ ਹਰੀ ਕ੍ਰਿਪਾਂ ਹ੍ਰਦਯੰ ਬਸ ਆਈ॥
- ਜਪ ਤਪ ਬ੍ਰਤ ਜਮ ਨਿਯਮ ਅਪਾਰਾ। ਜੇ ਸ਼ਤੀ ਕਹ ਸੁਭ ਧਰਮ ਅਚਾਰਾ॥
- ਤੇਇ ਤ੍ਰਿਨ ਹਰਿਤ ਚਰੈ ਜਬ ਗਾਈ। ਭਾਵ ਬੱਛ ਸਿਸੁ ਪਾਇ ਪੇਨਾਈ॥
- ਨੋਇ ਨਿਬ੍ਰਤਿ ਪਾਤ੍ਰ ਬਿਸਵਾਸਾ। ਨਿਰਮਲ ਮਨ ਅਹੀਰ ਨਿਜ ਦਾਸਾ॥
- ਪਰਮ ਧਰਮਮਯ ਪਯ ਦੁਹਿ ਭਾਈ। ਅਵਟੈ ਅਨਲ ਅਕਾਮ ਬਨਾਈ॥
- ਤੋਸ਼ ਮਰੁਤ ਤਬ ਛਮਾਂ ਜੁੜਾਵੈ। ਪ੍ਰਤਿ ਸਮ ਜਾਵਨੁ ਦੇਈ ਜਮਾਵੈ॥
- ਮੁਦਿਤਾਂ ਮਥੈ ਬਿਚਾਰ ਮਥਾਨੀ। ਦਮ ਅਧਾਰ ਰਜੁ ਸਤਯ ਸੁਬਾਨੀ॥
- ਤਬ ਮਥਿ ਕਾਢਿ ਲੇਇ ਨਵਨੀਤਾ । ਬਿਮਲ ਬਿਰਾਗ ਸੁਭਗ ਸੁਪੁਨੀਤਾ॥
- ਜੋਗ ਅਗਿਨੀ ਕਰਿ ਪ੍ਰਗਟ ਤਬ ਕਰਮ ਸੁਭਾਸੁਭ ਲਾਈ।
- ਬੁੱਧੀ ਸਿਰਾਵੈ ਗਿਆਨ ਘ੍ਰਿਤ ਮਮਤਾ ਮਲ ਜਰਿ ਜਾਈ॥
- ਤਬ ਬਿਗਿਆਨ ਰੂਪਿਨੀ, ਬੁੱਧੀ ਬਿਸਦ ਘ੍ਰਿਤ ਪਾਈ।
- ਚਿੱਤ ਦੀਆ ਭਰਿ ਧਰੈ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ, ਸਮਤਾ ਦੀਅਟਿ ਬਨਾਈ॥
- ਤੀਨਿ ਅਵਸਥਾ ਤੀਨਿ ਗੁਨ, ਤੇਹੀ ਕਪਾਸ ਤੋਂ ਕਾਢਿ।
- ਤੂਲ ਤੁਰੀਯ ਸੰਵਾਰੀ ਪੁਨਿ, ਬਾਤੀ ਕਰੈ ਸੁਗਾਢਿ॥
- ਏਹੀ ਬਿਧੀ ਲੇਸੈ ਦੀਪ, ਤੇਜ ਰਾਸੀ ਬਿਗਿਆਨਮਯ।
- ਜਾਤਹਿੰ ਜਾਸੁ ਸਮੀਪ ਜਰਹਿੰ, ਮਦਾਦਿਕ ਸਲਭ ਸਬ॥
- ਸੋਹਮਸਮੀ¤ ਇਤੀ ਬ੍ਰਿਤੀ ਅਖੰਡਾ। ਦੀਪ ਸਿਖਾ ਸੋਇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਚੰਡਾ॥
- ਆਤਮ ਅਨੁਭਵ ਸੁਖ ਸੁਪ੍ਰਕਾਸਾ। ਤਬ ਭਵ ਮੂਲ ਭੇਦ ਭ੍ਰਮ ਨਾਸਾ॥
- ਪ੍ਰਬਲ ਅਬਿਦਿਆ ਕਰ ਪਰਿਵਾਰਾ। ਮੋਹ ਆਦਿ ਤਮ ਮਿਟਈ ਅਪਾਰਾ॥
- ਤਬ ਸੋਇ ਬੁੱਧੀ ਪਾਇ ਉਂਜਿਆਰਾ। ਉਰ ਗ੍ਰਿਹੰ ਬੈਠਿ ਗ੍ਰੰਥੀ ਨਿਰੁਆਰਾ ॥
- ਫੋਰਨ ਗ੍ਰੰਥੀ ਪਾਵ ਜੌਂ ਸੋਈ। ਤਬ ਯਹ ਜੀਵ ਕ੍ਰਿਤਾਰਥ ਹੋਈ॥
- ਛੋਰਤ ਗ੍ਰੰਥੀ ਜਾਨਿ ਖਗਰਾਇਆ। ਬਿਘਨ ਅਨੇਕ ਕਰਈ ਤਬ ਮਾਇਆ॥
- ਰਿੱਧੀ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰੇਰਈ ਬਹੂ ਭਾਈ। ਬੁੱਧੀਹਿ ਲੋਭ ਦਿਖਾਵਹਿ ਆਈ॥
- ਕਲ ਬਲ ਛਲ ਕਰਿ ਜਾਹਿੰ ਸਮੀਪਾ। ਅੰਚਲ ਬਾਤ ਬੁਝਾਵਹਿੰ ਦੀਪਾ॥
- ਹੋਇ ਬੁੱਧੀ ਜੌਂ ਪਰਮ ਸਿਆਨੀ। ਤਿਨ੍ਹ ਤਨ ਚਿਤਵ ਨ ਅਨਹਿਤ ਜਾਨੀ॥
- ਜੌਂ ਤੇਹੀ ਬਿਘਨ ਬੁੱਧੀ ਨਹਿੰ ਬਾਧੀ। ਤੌ ਬਹੋਰਿ ਸੁਰ ਕਰਹਿੰ ਉਪਾਧੀ॥
- ਇੰਦ੍ਰੀ ਦ੍ਵਾਰ ਝਰੋਖਾ ਨਾਨਾ। ਤਹੰ ਤਹੰ ਸੁਰ ਬੈਠੇ ਕਰਿ ਥਾਨਾ ॥
- ਆਵਤ ਦੇਖਹਿੰ ਬਿਸ਼ਯ ਬਿਆਰੀ। ਤੇ ਹਠਿ ਦੇਹਿੰ ਕਪਾਟ ਉਘਾਰੀ॥
- ਜਬ ਸੋ ਪ੍ਰਭੰਜਨ ਉਰ ਗ੍ਰਿਹੰ ਜਾਈ। ਤਬਹਿੰ ਦੀਪ ਬਿਗਿਆਨ ਬੁਝਾਈ॥
- ਗ੍ਰੰਥੀ ਨ ਛੂਟੀ ਮਿਟਾ ਸੋ ਪ੍ਰਕਾਸਾ। ਬੁੱਧੀ ਬਿਕਲ ਭਈ ਬਿਸ਼ਯ ਬਤਾਸਾ ॥
- ਇੰਦ੍ਰਿਨ੍ਹ ਸੁਰਨ੍ਹ ਨ ਗਿਆਨ ਸੋਹਾਈ। ਬਿਸ਼ਯ ਭੋਗ ਪਰ ਪ੍ਰੀਤਿ ਸਦਾਈ॥
- ਬਿਸ਼ਯ ਸਮੀਰ ਬੁੱਧੀ ਕ੍ਰਿਤ ਭੋਰੀ। ਤੇਹਿ ਬਿਧੀ ਦੀਪ ਕੋ ਬਾਰ ਬਹੋਰੀ॥
- ਤਬ ਫਿਰਿ ਜੀਵ ਬਿਬਿਧਿ ਬਿਧੀ ਪਾਵਈ ਸੰਸ੍ਰਿਤਿ ਕਲੇਸ।
- ਹਰੀ ਮਾਇਆ ਅਤੀ ਦੁਸਤਰ, ਤਰੀ ਨ ਜਾਇ ਬਿਹਗੇਸ॥
- ਕਹਤ ਕਠਿਨ ਸਮੁਝਤ ਕਠਿਨ, ਸਾਧਤ ਕਠਿਨ ਬਿਬੇਕ।
- ਹੋਈ ਘੁਨਾਛੱਰ ਨਿਆਇ ਜੌਂ, ਪੁਨੀ ਪ੍ਰਤਯੂਹ ਅਨੇਕ॥
- ਗਿਆਨ ਪੰਥ ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਕੈ ਧਾਰਾ। ਪਰਤ ਖਗੇਸ ਹੋਇ ਨਹਿੰ ਬਾਰਾ॥
- ਜੋ ਨਿਰਬਿਘਨ ਪੰਥ ਨਿਰਬਹਈ। ਸੋ ਕੈਵਲਯ ਪਰਮ ਪਦ ਲਹਈ॥
- ਅਤਿ ਦੁਰਲਭ ਕੈਵਲਯ ਪਰਮ ਪਦ। ਸੰਤ ਪੁਰਾਨ ਨਿਗਮ ਆਗਮ ਬਦ ॥
- ਰਾਮ ਭਜਤ ਸੋਇ ਮੁਕੁਤਿ ਗੋਸਾਈਂ। ਅਨਇੱਛਿਤ ਆਵਇ ਬਰਿਆਈਂ ॥
- ਜਿਮਿ ਥਲ ਬਿਨੁ ਜਲ ਰਹਿ ਨ ਸਕਾਈ। ਕੋਟਿ ਭਾਂਤਿ ਕੋਉ ਕਰੈ ਉਪਾਈ॥
- ਤਥਾ ਮੋਛ ਸੁਖ ਸੁਨੁ ਖਗਰਾਈ। ਰਹਿ ਨ ਸਕਇ ਹਰੀ ਭਗਤੀ ਬਿਹਾਈ॥
- ਅਸ ਬਿਚਾਰਿ ਹਰੀ ਭਗਤ ਸਿਆਨੇ। ਮੁਕਤੀ ਨਿਰਾਦਰ ਭਗਤੀ ਲੁਭਾਨੇ॥
- ਭਗਤੀ ਕਰਤ ਬਿਨੁ ਜਤਨ ਪ੍ਰਿਆਸਾ। ਸੰਮ੍ਰਿਤਿ ਮੂਲ ਅਬਿਦਿਆ ਨਾਸਾ॥
- ਭੋਜਨ ਕਰਿਅ ਤ੍ਰਿਪਿਤਿ ਹਿਤ ਲਾਗੀ। ਜਿਮਿ ਸੋ ਅਸਨ ਪਚਵੈ ਜਠਰਾਗੀ
- ਅਸਿ ਹਰੀ ਭਗਤੀ ਸੁਗਮ ਸੁਖਦਾਈ। ਕੋ ਅਸ ਮੂੜ੍ਹ ਨ ਜਾਹਿ ਸੋਹਾਈ॥
- ਸੇਵਕ ਸੇਬਯ ਭਾਵ ਬਿਨੁ ਭਵ ਨ ਤਰਿਅ ਉਰਗਾਰਿ।
- ਰਹੀ ਭਜਹੁ ਰਾਮ ਪਦ ਪੰਕਜ ਅਸ ਸਿੱਧਾਂਤ ਬਿਚਾਰਿ॥
- ਜੋ ਚੇਤਨ ਕਹੰ ਜੜ ਕਰਇ ਜੜਹਿ ਕਰਇ ਚੈਤਨਯ।
- ਅਸ ਸਮਰਥ ਰਘੁਨਾਇਕਹਿ ਭਜਹਿੰ ਜੀਵ ਤੇ ਧਨਯ॥
- ਕਹੇਊਂ ਗਿਆਨ ਸਿੱਧਾਂਤ ਬੁਝਾਈ। ਸੁਨਹੁ ਭਗਤੀ ਮਨਿ ਕੈ ਪ੍ਰਭੂਤਾਈ॥
- ਰਾਮ ਭਗਤੀ ਚਿੰਤਾਮਨੀ ਸੁੰਦਰ। ਬਸਈ ਗਰੁੜ ਜਾਕੇ ਉਰ ਅੰਤਰ॥
- ਪਰਮ ਪ੍ਰਕਾਸ ਰੂਪ ਦਿਨ ਰਾਤੀ। ਨਹਿੰ ਕਛੂ ਚਹੀਅ ਦੀਆ ਘ੍ਰਿਤ ਬਾਤੀ॥
- ਮੋਹ ਦਰਿਦ੍ਰ ਨਿਕਟ ਨਹਿੰ ਆਵਾ। ਲੋਭ ਬਾਤ ਨਹਿੰ ਤਾਹਿ ਬੁਝਾਵਾ॥
- ਪ੍ਰਬਲ ਅਬਿਦਿਆ ਤਮ ਮਿਟਿ ਜਾਈ। ਹਾਰਹਿੰ ਸਕਲ ਸਲਭ ਸਮੁਦਾਈ ॥
- ਖਲ ਕਾਮਾਦੀ ਨਿਕਟ ਨਹਿੰ ਜਾਹੀਂ। ਬਸਈ ਭਗਤੀ ਜਾਕੇ ਉਰ ਮਾਹੀਂ॥
- ਗਰਲ ਸੁਧਾਸਮ ਅਰੀ ਹਿਤ ਹੋਈ। ਤੇਹੀ ਮਨੀ ਬਿਨੁ ਸੁਖ ਪਾਵ ਨ ਕੋਈ॥
- ਬਿਆਪਹਿੰ ਮਾਨਸ ਰੋਗ ਨ ਭਾਰੀ। ਜਿਨ੍ਹ ਕੇ ਬਸ ਸਬ ਜੀਵ ਦੁਖਾਰੀ॥
- ਰਾਮ ਭਗਤੀ ਮਨੀ ਉਰ ਬਸ ਜਾਕੇਂ। ਦੁਖ ਲਵਲੇਸ ਨ ਸਪਨੇਹੁੰ ਤਾਕੇਂ॥
- ਚਤੁਰ ਸਿਰੋਮਨੀ ਤੇਇ ਜਗ ਮਾਹੀਂ। ਜੇ ਮਨੀ ਲਾਗਿ ਸੁਜਤਨ ਕਰਾਹੀਂ
- ਸੋ ਮਨੀ ਜਦਪੀ ਪ੍ਰਗਟ ਜਗ ਅਹਈ। ਰਾਮ ਕ੍ਰਿਪਾ ਬਿਨੁ ਨਹਿੰ ਕੋਉ ਲਹਈ॥
- ਸੁਗਮ ਉਪਾਇ ਪਾਇਬੇ ਕੇਰੇ। ਨਰ ਹਤਭਾਗਯ ਦੇਹਿੰ ਭਟਭੇਰੇ॥
- ਪਾਵਨ ਪਰਬਤ ਬੇਦ ਪੁਰਾਨਾ। ਰਾਮ ਕਥਾ ਰੁਚਿਰਾਕਰ ਨਾਨਾ॥
- ਮਰਮੀ ਸੱਜਨ ਸੁਮਤਿ ਕੁਦਾਰੀ। ਗਿਆਨ ਬਿਰਾਗ ਨਯਨ ਉਰਗਾਰੀ॥
- ਭਾਵ ਸਹਿਤ ਖੋਜਇ ਜੋ ਪ੍ਰਾਨੀ। ਪਾਵ ਭਗਤੀ ਮਨੀ ਸਬ ਸੁਖ ਖਾਨੀ॥
- ਮੇਰੇਂ ਮਨ ਪ੍ਰਭੂ ਅਸ ਬਿਸਵਾਸਾ। ਰਾਮ ਤੇ ਅਧਿਕ ਰਾਮ ਕਰ ਦਾਸਾ॥
- ਰਾਮ ਸਿੰਧੁ ਘਨ ਸੱਜਨ ਧੀਰਾ। ਚੰਦਨ ਤਰੁ ਹਰੀ ਸੰਤ ਸਮੀਰਾ॥
- ਸਬ ਕਰ ਫਲ ਹਰੀ ਭਗਤੀ ਸੁਹਾਈ। ਸੋ ਬਿਨੁ ਸੰਤ ਨ ਕਾਹੂੰ ਪਾਈ॥
- ਅਸ ਬਿਚਾਰਿ ਜੋਇ ਕਰ ਸਤਸੰਗਾ। ਰਾਮ ਭਗਤੀ ਤੇਹਿ ਸੁਲਭ ਬਿਹੰਗਾ॥
11 ਗਿਆਨਹਿ ਭਗਤਿਹਿ ਅੰਤਰ ਕੇਤਾ
- ਜਨਮ ਗਇਓ ਬਾਦਿਹਿੰ ਬਰ ਬੀਤੀ।
- ਪਰਮਾਰਥ ਪਾਲੇ ਨਾ ਪਰਿਓ ਕਛੁ, ਅਨੁਦਿਨ ਅਧਿਕ ਅਨੀਤੀ॥
- ਖੇਲਤ ਖਾਤ ਲਰਿਕਪਨ ਗੋ ਚਲੀ, ਜੌਬਨ ਜੁਵਤਿਨ ਲੀਓ ਜੀਤੀ।
- ਰੋਗ-ਬਿਯੋਗ-ਸੋਗ-ਸ਼੍ਰਮ-ਸੰਕੁਲ, ਬੜਿ ਬਯ ਬ੍ਰਿਥਹਿ ਅਤੀਤੀ॥
- ਰਾਗ-ਰੋਸ਼ ਈਰਿਸ਼ਾ-ਬਿਮੋਹ-ਬਸ ਰੁਚੀ ਨ ਸਾਧੂ-ਸਮੀਤੀ।
- ਕਹੇ ਨ ਸੁਨੇ ਗੁਨਗਨ ਰਘੁਬਰਕੇ, ਭਈ ਨ ਰਾਮਪਦ-ਪ੍ਰੀਤੀ॥
- ਹ੍ਰਦਯ ਦਹਤ ਪਛਿਤਾਇ ਅਨਲ ਅਬ, ਸੁਨਤ ਦੁਸਹ ਭਵਭੀਤੀ ।
- ਤੁਲਸੀ ਪ੍ਰਭੂ ਤੋਂ ਹੋਇ ਸੋ ਕੀਜੀਏ, ਸਮੁਝਿ ਬਿਰਦ ਕੀ ਰੀਤੀ॥
12
- ਜੋ ਅਨੁਰਾਗ ਨ ਰਾਮ ਸਨੇਹੀ ਸੋਂ।
- ਤੌਂ ਲਹਿਓ ਲਾਹੁ ਕਹਾ ਨਰ-ਦੇਹੀ ਸੋਂ॥
- ਜੋ ਤਨੁ ਧਰਿ, ਪਰਿਹਰਿ ਸਬ ਸੁਖ, ਭਏ ਸੁਮਤਿ ਰਾਮ-ਅਨੁਰਾਗੀ।
- ਸੋ ਤਨੁ ਪਾਇ ਅਘਾਇ ਕੀਏ ਅਘ, ਅਵਗੁਨ-ਉਦਧਿ ਅਭਾਗੀ॥
- ਗਿਆਨ-ਬਿਰਾਗ, ਜੋਗ-ਜਪ ਤਪ-ਮਖ, ਜਗ ਮੁਦ-ਮਗ ਨਹਿੰ ਥੋਰੇ।
- ਰਾਮ-ਪ੍ਰੇਮ ਬਿਨੁ ਨੇਮ ਜਾਏ ਜੈਸੇ ਮ੍ਰਿਗ-ਜਲ-ਜਲਧਿ-ਹਿਲੋਰੇ॥
- ਲੋਕ-ਬਿਲੋਕਿ, ਪੁਰਾਨ-ਬੇਦ ਸੁਨਿ, ਸਮੁਝਿ-ਬੂਝਿ ਗੁਰੂ-ਗਿਆਨੀ।
- ਪ੍ਰੀਤਿ-ਪ੍ਰਤੀਤਿ ਰਾਮ-ਪਦ-ਪੰਕਜ, ਸਕਲ ਸੁਮੰਗਲ-ਖਾਨੀ॥
- ਅਜਹੁੰ ਜਾਨਿ ਜਿਯ, ਮਾਨਿ ਹਾਰਿ ਹੀਏ, ਹੋਇ ਪਲਕ ਮਹੰ ਨੀਕੇ।
- ਸੁਮਿਰੁ ਸਨੇਹ ਸਹਿਤ ਹਿਤ ਰਾਮਹਿੰ, ਮਾਨੁ ਮਤੋ ਤੁਲਸੀਕੋ॥
13
- ਜੋ ਤੁਮ ਤਿਆਗੋ ਰਾਮ ਹੌਂ ਤੋ ਨਹਿੰ ਤਿਆਗੋਂ। ਪਰਿਹਰਿ ਪਾਇ ਕਾਹਿ ਅਨੁਰਾਗੋਂ।
- ਸੁਖਦ ਸੁਪ੍ਰਭੂ ਤੁਮ ਸੋ ਜਗ ਮਾਹੀਂ। ਸ਼ਵਨ-ਨਯਨ ਮਨ-ਗੋਚਰ ਨਾਹੀਂ।
- ਹੌਂ ਜੜ ਜੀਵ, ਈਸ ਰਘੁਰਾਇਆ। ਤੁਮ ਮਾਇਆਪਤੀ ਹੌਂ ਬਸ ਮਾਇਆ।
- ਹੌਂ ਤੋ ਕੁਜਾਚਕ, ਸਵਾਮੀ ਸੁਦਾਤਾ। ਹੌਂ ਕੁਪੂਤ, ਤੁਮ ਹਿਤੁ ਪਿਤੁ-ਮਾਤਾ॥
- ਜੋ ਪੈ ਕਹੂੰ ਕੋਉ ਬੂਝਤ ਬਾਤੋ। ਤੌ ਤੁਲਸੀ ਬਿਨੁ ਮੋਲ ਬਿਕਾਤੇ॥
14
- ਨਾਮੁ ਰਾਮ ਕੋ ਕਲਪਤਰੁ ਕਲਿ ਕਲਿਆਨ ਨਿਵਾਸੁ।
- ਜੋ ਸੁਮਿਰਤ ਭਇਓ ਭਾਂਗ ਤੋਂ ਤੁਲਸੀ ਤੁਲਸੀਦਾਸੁ॥
- ਚਹੁੰ ਜੁਗ ਤੀਨਿ ਕਾਲ ਤਿਹੂੰ ਲੋਕਾ। ਭਏ ਨਾਮ ਜਪਿ ਜੀਵ ਬਿਸੋਕਾ॥
- ਬੇਦ ਪੁਰਾਨ ਸੰਤ ਮਤ ਏਹੂ। ਸਕਲ ਸੁਕ੍ਰਿਤ ਫਲ ਰਾਮ ਸਨੇਹੂ॥
- ਧਿਆਨੁ ਪ੍ਰਥਮ ਜੁਗ ਮਖ ਬਿਧਿ ਦੂਜੇ। ਦ੍ਰਾਪਰ ਪਰਿਤੋਸ਼ਤ ਪ੍ਰਭੂ ਪੂਜੇ॥
- ਕਲਿ ਕੇਵਲ ਮਲ ਮੂਲ ਮਲੀਨਾ। ਪਾਪ ਪਯੋਨਿਧਿ ਜਨ ਮਨ ਮੀਨਾ॥
- ਨਾਮ ਕਾਮਤਰੁ ਕਾਲ ਕਰਾਲਾ। ਸੁਮਿਰਤ ਸਮਨ ਸਕਲ ਜਗ ਜਾਲਾ॥
- ਰਾਮ ਨਾਮ ਕਲਿ ਅਭਿਮਤ ਦਾਤਾ। ਹਿਤ ਪਰਲੋਕ ਲੋਕ ਪਿਤੁ ਮਾਤਾ॥
- ਨਹਿੰ ਕਲਿ ਕਰਮ ਨ ਭਗਤੀ ਬਿਬੇਕੂ। ਰਾਮ ਨਾਮ ਅਵਲੰਬਨ ਏਕੂ॥
- ਕਾਲਨੇਮਿ ਕਲਿ ਕਪਟ ਨਿਧਾਨੁ। ਨਾਮ ਸੁਮਤਿ ਸਮਰਥ ਹਨੁਮਾਨੁ॥
- ਰਾਮ ਨਾਮ ਨਰਕੇਸਰੀ ਕਨਕਕਸਿਪੁ ਕਲਿਕਾਲ। ਜਾਪਕ ਜਨ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਜਿਮਿ ਪਾਲਿਹਿ ਦਲਿ ਸੁਰਸਾਲ॥
15 ਨਾਮੁ ਰਾਮ ਕੋ ਕਲਪਤਰੁ
- ਪਾਨਿ ਜੋਰਿ ਆਗੇਂ ਭਈ ਠਾੜੀ। ਪ੍ਰਭੁਹਿ ਬਿਲੋਕਿ ਪ੍ਰੀਤਿ ਅਤੀ ਬਾੜੀ॥
- ਕੋਹਿ ਬਿਧਿ ਅਸਤੁਤਿ ਕਰੌ ਤੁਮ੍ਹਾਰੀ। ਅਧਮ ਜਾਤਿ ਮੈਂ ਜੜਮਤਿ ਭਾਰੀ॥
- ਅਧਮ ਤੇ ਅਧਮ ਅਧਮ ਅਤੀ ਨਾਰੀ। ਤਿਨ੍ਹ ਮਹੰ ਮੈਂ ਮਤਿਮੰਦ ਅਘਾਰੀ॥
- ਕਹਿ ਰਘੁਪਤੀ ਸੁਨੁ ਭਾਮਿਨੀ ਬਾਤਾ। ਮਾਨਉਂ ਏਕ ਭਗਤੀ ਕਰ ਨਾਤਾ॥
- ਜਾਤਿ ਪ੍ਰਾਂਤਿ ਕੁਲ ਧਰਮ ਬੜਾਈ। ਧਨ ਬਲ ਪਰਿਜਨ ਗੁਨ ਚਤੁਰਾਈ॥
- ਭਗਤੀ ਹੀਨ ਨਰ ਸੋਹਈ ਕੈਸਾ। ਬਿਨੁ ਜਲ ਬਾਰਿਦ ਦੇਖੀਏ ਜੈਸਾ॥
- ਨਵਧਾ ਭਗਤੀ ਕਹਉਂ ਤੋਹਿ ਪਾਹੀਂ। ਸਾਵਧਾਨ ਸੁਨੁ ਧਰੁ ਮਨ ਮਾਹੀਂ॥
- ਪ੍ਰਥਮ ਭਗਤੀ ਸੰਤਨ੍ਹ ਕਰ ਸੰਗਾ। ਦੂਸਰੀ ਰਤੀ ਮਮ ਕਥਾ ਪ੍ਰਸੰਗਾ॥
- ਗੁਰ ਪਦ ਪੰਕਜ ਸੇਵਾ ਤੀਸਰੀ ਭਗਤੀ ਅਮਾਨ।
- ਚੌਥੀ ਭਗਤੀ ਮਮ ਗੁਨ ਗਨ ਕਰਈ ਕਪਟ ਤਜਿ ਗਾਨ॥
- ਮੰਤ੍ਰ ਜਾਪ ਮਮ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਬਿਸਵਾਸਾ। ਪੰਚਮ ਭਜਨ ਸੋ ਬੇਦ ਪ੍ਰਕਾਸਾ॥
- ਛਠ ਦਮ ਸੀਲ ਬਿਰਤੀ ਬਹੁ ਕਰਮਾ। ਨਿਰਤ° ਨਿਰੰਤਰ ਸੱਜਨ ਧਰਮਾ॥
- ਸਾਤਵੰ ਸਮ ਮੋਹਿ ਮਯ ਜਗ ਦੇਖਾ। ਮੋਤੋਂ ਸੰਤ ਅਧਿਕ ਕਰਿ ਲੇਖਾ॥
- ਆਠਵੰ ਜਥਾਲਾਭ ਸੰਤੋਸ਼ਾ। ਸਪਨੇਹੁੰ ਨਹਿੰ ਦੇਖਈ ਪਰਦੋਸ਼ਾ॥
- ਨਵਮ ਸਰਲ ਸਬ ਸਨ ਛਲਹੀਨਾ। ਮਮ ਭਰੋਸ ਹਿਯੰ ਹਰਸ਼ ਨ ਦੀਨਾ ॥
- ਨਵ ਮਹੁੰ ਏਕਉ ਜਿਨ੍ਹ ਕੇਂ ਹੋਈ। ਨਾਰਿ ਪੁਰਸ਼ ਸਚਰਾਚਰ ਕੋਈ॥
- ਸੋਇ ਅਤਿਸਯ ਪ੍ਰਿਯ ਭਾਮਿਨਿ ਮੋਰੇਂ। ਸਕਲ ਪ੍ਰਕਾਰ ਭਗਤੀ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਤੋਰੇਂ॥
- ਜੋਗਿ ਬਿੰਦ ਦੁਰਲਭ ਗਤਿ ਜੋਈ। ਤੋ ਕਹੂੰ ਆਜੁ ਸੁਲਭ ਭਇ ਸੋਈ॥
- ਮਮ ਦਰਸਨ ਫਲ ਪਰਮ ਅਨੂਪਾ। ਜੀਵ ਪਾਵ ਨਿਜ ਸਹਜ ਸਰੂਪਾ॥
16 ਨਵਧਾ ਭਗਤੀ
- ਪ੍ਰਿਯ ਰਾਮਨਾਮ ਤੋਂ ਜਾਹੀ ਨ ਰਾਮੋ।
- ਤਾਕੋ ਭਲੋ ਕਠਿਨ ਕਲੀਕਾਲਹੂੰ ਆਦੀ-ਮਧਯ-ਪਰਿਨਾਮੋ॥
- ਸਕੁਚਤ ਸਮੁਝਿ ਨਾਮ-ਮਹਿਮਾ ਮਦ-ਲੋਭ-ਮੋਹ ਕੋਹ-ਕਾਮੋ।
- ਰਾਮ-ਨਾਮ-ਜਪ-ਨਿਰਤ ਸੁਜਨ ਪਰ ਕਰਤ ਛਾਂਹ ਘੋਰ ਘਾਮੋ ॥
- ਨਾਮ-ਪ੍ਰਭਾਉ ਸਹੀ ਜੋ ਕਹੈ, ਕੋਉ ਸਿਲਾ ਸਰੋਰੁਹ ਜਾਮੇ।
- ਜੋ ਸੁਨਿ-ਸੁਮਿਰਿ ਭਾਗ-ਭਾਜਨ ਭਈ, ਸੁਕ੍ਰਿਤ ਸੀਲ ਭੀਲ-ਭਾਮੇ॥
- ਬਾਲਮੀਕਿ-ਅਜਾਮਿਲਕੇ ਕਛੁ ਹੁਤੋ ਨ ਸਾਧਨ ਸਾਮੋ।
- ਉਲਟੇ ਪਲਟੇ ਨਾਮ-ਮਹਾਤਮ ਗੁੰਜਨਿ ਜਿਤੋ ਲਲਾਮੋ॥
- ਰਾਮ ਤੋਂ ਅਧਿਕ ਨਾਮ-ਕਰਤਬ, ਜੇਹਿ ਕੀਏ ਨਗਰ-ਗਤ ਗਾਮੋ।
- ਭਏ ਬਜਾਇ ਦਾਹਿਨੇ ਜੋ ਜਪਿ ਤੁਲਸੀਦਾਸ ਸੇ ਬਾਮੋ॥
17
- ਬੰਦਉਂ ਗੁਰੂ ਪਦ ਕੰਜ ਕ੍ਰਿਪਾ ਸਿੰਧੁ ਨਰਰੂਪ ਹਰੀ।
- ਮਹਾਮੋਹ ਤਮ ਪੁੰਜ ਜਾਸੁ ਬਚਨ ਰਬਿ ਕਰ ਨਿਕਰ ॥
- ਬੰਦਉਂ ਗੁਰੂ ਪਦ ਪਦੁਮ ਪਰਾਗਾ। ਸੁਰੁਚੀ ਸੁਬਾਸ ਸਰਸ ਅਨੁਰਾਗਾ।
- ਅਮਿਅ ਮੂਰਿਮਯ ਚੂਰਨ ਚਾਰੂ। ਸਮਨ ਸਕਲ ਭਵ ਰੁਜ ਪਰਿਵਾਰੁ॥
- ਸੁਕ੍ਰਿਤਿ ਸੰਭੁ ਤਨ ਬਿਮਲ ਬਿਭੂਤੀ। ਮੰਜੁਲ ਮੰਗਲ ਮੋਦ ਪ੍ਰਸੂਤੀ।
- ਜਨ ਮਨ ਮੰਜੂ ਮੁਕੁਰ ਮਲ ਹਰਨੀ। ਕਿਏਂ ਤਿਲਕ ਗੁਨ ਗਨ ਬਸ ਕਰਨੀ
- ਸ੍ਰੀਗੁਰ ਪਦ ਨਖ ਮਨੀ ਗਨ ਜੋਤੀ। ਸੁਮਿਰਤ ਦਿਬਯ ਦ੍ਰਿਸਟੀ ਹਿਯ ਹੋਤੀ।
- ਦਲਨ ਮੋਹ ਤਮ ਸੋ ਸਪ੍ਰਕਾਸੂ। ਬੜੇ ਭਾਗ ਉਰ ਆਵਇ ਜਾਸੁ॥
- ਉਘਰਹਿੰ ਬਿਮਲ ਬਿਲੋਚਨ ਹੀ ਕੇ ਮਿਟਹਿੰ ਦੋਸ਼ ਦੁਖ ਭਵ ਰਜਨੀ ਕੇ॥
- ਸੂਝਹਿੰ ਰਾਮ ਚਰਿਤ ਮਨਿ ਮਾਨਿਕ। ਗੁਪਤ ਪ੍ਰਗਟ ਜਹੰ ਜੋ ਜੋਹਿ ਖਾਨਿਕ॥
- ਜਥਾ ਸੁਅੰਜਨ ਅੰਜਿ ਦ੍ਰਿਗ ਸਾਧਕ ਸਿੱਧ ਸੁਜਾਨ।
- ਕੌਤੁਕ ਦੇਖਤ ਸੈਲ ਬਨ ਭੂਤਲ ਭੂਰਿ ਨਿਧਾਨ॥
- ਗੁਰੂ ਪਦ ਰਜ ਮ੍ਰਿਦੁ ਮੰਜੁਲ ਅੰਜਨ ਨਯਨ ਅਮਿਅ ਦ੍ਰਿਗ ਦੋਸ਼ ਬਿਭੰਜਨ॥
- ਤੇਹਿੰ ਕਰਿ ਬਿਮਲ ਬਿਬੇਕ ਬਿਲੋਚਨ। ਬਰਨਉਂ ਰਾਮ ਚਰਿਤ ਭਵ ਮੋਚਨ॥
18 ਬੰਦਉਂ ਗੁਰੂ ਪਦ ਕੰਜ
- ਬੜੇ ਭਾਗ ਮਾਨੁਸ਼ ਤਨੁ ਪਾਵਾ। ਸੁਰ ਦੁਰਲਭ ਸਬ ਗ੍ਰੰਥਨ੍ਹਿ ਗਾਵਾ॥
- ਸਾਧਨ ਧਾਮ ਮੱਛ ਕਰ ਦ੍ਵਾਰਾ। ਪਾਇ ਨ ਜੇਹਿੰ ਪਰਲੋਕ ਸੰਵਾਰਾ॥
- ਸੋ ਪਰਤ੍ਰ ਦੁਖ ਪਾਵਇ ਸਿਰ ਧੁਨਿ ਧੁਨਿ ਪਛਿਤਾਇ।
- ਕਾਲਹਿ ਕਰਮਹਿ ਈਸਵਰਹਿ ਮਿਥਿਆ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇ॥
- ਏਹਿ ਤਨ ਕਰ ਫਲ ਬਿਸ਼ਯ ਨ ਭਾਈ। ਸਵਰਗਉ ਸ੍ਵਲਪ ਅੰਤ ਦੁਖਦਾਈ॥
- ਨਰ ਤਨੁ ਪਾਇ ਬਿਸ਼ਯੰ ਮਨ ਦੇਹੀਂ। ਪਲਟਿ ਸੁਧਾ ਤੇ ਸਠ ਬਿਸ਼ ਲੇਹੀਂ॥
- ਤਾਹਿ ਕਬਹੁੰ ਭਲ ਕਹਇ ਨ ਕੋਈ। ਗੁੰਜਾ ਗ੍ਰਹਇ ਪਰਸ ਮਨਿ ਖੋਈ॥
- ਆਕਰ ਚਾਰਿ ਲੱਛ ਚੌਰਾਸੀ। ਜੋਨਿ ਭ੍ਰਮਤ ਯਹ ਜਿਵ ਅਬਿਨਾਸੀ॥
- ਫਿਰਤ ਸਦਾ ਮਾਇਆ ਕਰ ਪ੍ਰੇਰਾ। ਕਾਲ ਕਰਮ ਸੁਭਾਵ ਗੁਨ ਘੇਰਾ॥
- ਕਬਹੁੰਕ ਕਰਿ ਕਰੁਨਾ ਨਰ ਦੇਹੀ। ਦੇਤ ਈਸ ਬਿਨੁ ਹੇਤੁ ਸਨੇਹੀ॥
- ਨਰ ਤਨੁ ਭਵ ਬਾਰਿਧਿ ਕਹੂੰ ਬੇਰੋ। ਸਨਮੁਖ ਮਰੁਤ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਮੇਰੋ॥
- ਕਰਨਧਾਰ ਸਦਗੁਰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਨਾਵਾ। ਦੁਰਲਭ ਸਾਜ ਸੁਲਭ ਕਰਿ ਪਾਵਾ॥
- ਜੋ ਨ ਤਰੈ ਭਵ ਸਾਗਰ ਨਰ ਸਮਾਜ ਅਸ ਪਾਇ।
- ਸੋ ਕ੍ਰਿਤ ਨਿੰਦਕ ਮੰਦਮਤਿ ਆਤਮਾਹਨ ਗਤਿ ਜਾਇ॥
- ਜੌਂ ਪਰਲੋਕ ਇਹਾਂ ਸੁਖ ਚਹਹੂ ਸੁਨਿ ਮਮ ਬਚਨ ਹ੍ਰਦਯੰ ਦ੍ਰਿੜੁ ਗਹਹੁ॥
- ਸੁਲਭ ਸੁਖਦ ਮਾਰਗ ਯਹ ਭਾਈ। ਭਗਤੀ ਮੋਰਿ ਪੁਰਾਨ ਸ਼ਤੀ ਗਾਈ॥
- ਗਿਆਨ ਅਗਮ ਪ੍ਰਤਯੂਹ ਅਨੇਕਾ। ਸਾਧਨ ਕਠਿਨ ਨ ਮਨ ਕਹੂੰ ਟੇਕਾ॥
- ਕਰਤ ਕਸ਼ਟ ਬਹੁ ਪਾਵਇ ਕੋਊ। ਭਗਤੀ ਹੀਨ ਮੋਹਿ ਪ੍ਰਿਯ ਨਹਿੰ ਸੋਊ॥
- ਭਗਤੀ ਸੁਤੰਤ੍ਰ ਸਕਲ ਸੁਖ ਖਾਨੀ। ਬਿਨੁ ਸਤਿਸੰਗ ਨ ਪਾਵਹਿੰ ਪ੍ਰਾਨੀ॥
- ਪੁਨਯ ਪੁੰਜ ਬਿਨੁ ਮਿਲਹਿੰ ਨ ਸੰਤਾ। ਸਤਸੰਗਤਿ ਸੰਮ੍ਰਿਤਿ ਕਰ ਅੰਤਾ॥
19 ਬਏ ਭਾਗ ਮਾਨੁਸ਼ ਤਨੁ ਪਾਵਾ
- ਮਾਨਤ ਨਹਿੰ ਪਰਤੀਤਿ ਅਨਤ ਐਸੋਇ ਸੁਭਾਵ ਮਨ ਬਾਮਾ ਕੇ।
- ਪਾਤ੍ਰਿਬੋ ਪਰਿਓ ਨ ਛਠੀ ਛ ਮਤ ਰਿਗੁ ਜਜੁਰ ਅਥਰਵਨ ਸਾਮ ਹੈ।
- ਬ੍ਰਤ ਤੀਰਥ ਤਪ ਸੁਨਿ ਸਹਮਤ ਪਚਿ ਮਰੈ ਕਰੈ ਤਨ ਛਾਮ ਕੇ।
- ਕਰਮ-ਜਾਲ ਕਲਿਕਾਲ ਕਠਿਨ ਆਧੀਨ ਸੁਸਾਧਿਤ ਦਾਮ ਕੇ।
- ਗਿਆਨ ਬਿਰਾਗ ਜੋਗ ਜਪ-ਤਪ, ਭੈ ਲੋਭ ਮੋਹ ਕੋਹ ਕਾਮ ਕੋ।
- ਸਬ ਦਿਨ ਸਬ ਲਾਇਕ ਭਵ ਗਾਇਕ ਰਘੁਨਾਇਕ ਗੁਨ-ਗ੍ਰਾਮ ਕੇ।
- ਬੈਠੇ ਨਾਮ-ਕਾਮਤਰੁ-ਤਰਾ ਡਰ ਕੌਨ ਘਰ ਘਨ ਘਾਮਾ ਕੋ॥
- ਕੋ ਜਾਨੈ ਕੋ ਜੈਹੈ ਜਮਪੁਰ ਕੋ ਸੁਰਪੁਰ ਪਰ-ਧਾਮ ਕੋ।
- ਤੁਲਸਿਹਿੰ ਬਹੁਤ ਭਲੋ ਲਾਗਤ ਜਗ ਜੀਵਨ ਰਾਮਗੁਲਾਮ ਕੋ॥
20 ਬਿਸਵਾਸ ਏਕ ਰਾਮ-ਨਾਮਕੇ।
- ਭਯਉ ਬਿਸ਼ਾਦੁ ਨਿਸ਼ਾਦਹਿ ਭਾਰੀ। ਰਾਮ ਸੀਯ ਮਹਿ ਸਯਨ ਨਿਹਾਰੀ॥
- ਬੋਲੇ ਲਖਨ ਮਧੁਰ ਮ੍ਰਿਦੁ ਬਾਨੀ। ਗਿਆਨ ਬਿਰਾਗ ਭਗਤੀ ਰਸ ਸਾਨੀ॥
- ਕਾਹੂ ਨ ਕੋਉ ਸੁਖ ਦੁਖ ਕਰ ਦਾਤਾ। ਨਿਜ ਕ੍ਰਿਤ ਕਰਮ ਭੋਗ ਸਬੁ ਭ੍ਰਾਤਾ॥
- ਜੋਗ ਬਿਯੋਗ ਭੋਗ ਭਲ ਮੰਦਾ। ਹਿਤ ਅਨਹਿਤ ਮਧਯਮ ਭ੍ਰਮ ਫੰਦਾ॥
- ਜਨਮੁ ਮਰਨੁ ਜਹੰ ਲਗਿ ਜਗ ਜਾਲੂ। ਸੰਪਤਿ ਬਿਪਤਿ ਕਰਮੁ ਅਰੁ ਕਾਲੂ॥
- ਧਰਨਿ ਧਾਮੁ ਧਨੁ ਪੁਰ ਪਰਿਵਾਰੁ। ਸਰਗੁ ਨਰਕੁ ਜਹੰ ਲਗਿ ਬਯਵਹਾਰੁ॥
- ਦੇਖਿਅ ਸੁਨਿਅ ਗੁਨਿਆ ਮਨ ਮਾਹੀਂ। ਮੋਹ ਮੂਲ ਪਰਮਾਰਥੁ ਨਾਹੀਂ॥
- ਸਪਨੇਂ ਹੋਇ ਭਿਖਾਰੀ ਨ੍ਰਿਪੁ ਰੰਕੁ ਨਾਕਪਤਿ ਹੋਇ।
- ਜਾਗੇਂ ਲਾਭੁ ਨ ਹਾਨਿ ਕਛੁ ਤਿਮਿ ਪ੍ਰਪੰਚ ਜਿਯੰ ਜੋਇ ॥
- ਅਸ ਬਿਚਾਰਿ ਨਹਿੰ ਕੀਜਿਅ ਰੋਸੂ। ਕਾਹਹਿ ਬਾਦਿ ਨ ਦੇਇਅ ਦੋਸੂ॥
- ਮੋਹ ਨਿਸਾਂ ਸਬੁ ਸੋਵਨਿਹਾਰਾ। ਦੇਖਿਅ ਸਪਨ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰਾ॥
- ਏਹਿੰ ਜਗ ਜਾਮਿਨਿ ਜਾਗਹਿੰ ਜੋਗੀ। ਪਰਮਾਰਥੀ ਪ੍ਰਪੰਚ ਬਿਯੋਗੀ।
- ਜਾਨਿਅ ਤਬਹਿੰ ਜੀਵ ਜਗ ਜਾਗਾ। ਜਬ ਸਬ ਬਿਸ਼ਯ ਬਿਲਾਸ ਬਿਰਾਗਾ॥
- ਹੋਇ ਬਿਬੇਕੁ ਮੋਹ ਭ੍ਰਮ ਭਾਗਾ। ਤਬ ਰਘੁਨਾਥ ਚਰਨ ਅਨੁਰਾਗਾ॥
- ਸਖਾ ਪਰਮ ਪਰਮਾਰਥੁ ਏਹੂ। ਮਨ ਕ੍ਰਮ ਬਚਨ ਰਾਮ ਪਦ ਨੇਹੁ॥
- ਰਾਮ ਬ੍ਰਹਮ ਪਰਮਾਰਥ ਰੂਪਾ। ਅਬਿਗਤ ਅਲਖ ਅਨਾਦਿ ਅਨੂਪਾ॥
- ਸਕਲ ਬਿਕਾਰ ਰਹਿਤ ਗਤਭੇਦਾ। ਕਹਿ ਨਿਤ ਨੇਤਿ ਨਿਰੂਪਹਿੰ ਬੇਦਾ॥
21 ਕਾਹੂ ਨ ਕੋਉ ਸੁਖ ਦੁਖ ਕਰ ਦਾਤਾ
- ਦੁਰਲਭ ਦੇਹ ਪਾਇ ਹਰੀਪਦ ਭਜੁ, ਕਰਮ, ਬਚਨ ਅਰੁ ਹੀ ਤੇ॥
- ਸਹਸਬਾਹੂ, ਦਸਬਦਨ ਆਦਿ ਨ੍ਰਿਪ, ਬਚੇ ਨ ਕਾਲ ਬਲੀ ਤੇ।
- ਹਮ ਹਮ ਕਰਿ ਧਨ ਧਾਮ ਸੰਵਾਰੇ, ਅੰਤ ਚਲੇ ਉਠਿ ਰੀਤੇ॥
- ਸੁਤ-ਬਨਿਤਾਦਿ ਜਾਨਿ ਸ੍ਵਾਰਥਰਤ, ਨ ਕਰੁ ਨੇਹ ਸਬਹੀ ਤੇ।
- ਅੰਤਹੁ ਤੋਹਿੰ ਤਜੇਂਗੇ ਪਾਮਰ ! ਤੂ ਨ ਤਜੈ ਅਬ ਹੀ ਤੇ॥
- ਅਬ ਨਾਥਹਿੰ ਅਨੁਰਾਗ, ਜਾਗੁ ਜੜ, ਤਿਆਗੁ ਦੁਰਾਸਾ ਜੀ ਤੇ।
- ਬੁਝੈ ਨ ਕਾਮ ਅਗਿਨਿ ਤੁਲਸੀ ਕਹੂੰ, ਬਿਸ਼ਯ-ਭੋਗ ਬਹੁ ਘੀ ਤੇ॥
22 ਮਨ ਪਛਿਤੈਹੈ ਅਵਸਰ ਬੀਤੇ।
- ਮਾਧਵ! ਮੋਹ-ਫਾਂਸ ਕਿਉਂ ਟੂਟੈ।
- ਬਾਹਿਰ ਕੋਟਿ ਉਪਾਇ ਕਰਿਯ, ਅਭਿਅੰਤਰ ਗ੍ਰੰਥਿ ਨ ਛੂਟੈ॥
- ਘ੍ਰਿਤਪੂਰਨ ਕਰਾਹ ਅੰਤਰਗਤ ਸਸਿ-ਪ੍ਰਤਿਬਿੰਬ ਦਿਖਾਵੈ।
- ਈਂਧਨ ਅਨਲ ਲਗਾਇ ਕਲਪਸਤ ਔਟਤ ਨਾਸ ਨ ਪਾਵੈ॥
- ਤਰੁ-ਕੋਟਰ ਮਹੰ ਬਸ ਬਿਹੰਗ ਤਰੁ ਕਾਟੇ ਮਰੈ ਨ ਜੈਸੇ।
- ਸਾਧਨ ਕਰਿਯ ਬਿਚਾਰ-ਹੀਨ ਮਨ ਸੁੱਧ ਹੋਇ ਨਹਿੰ ਤੈਸੇ॥
- ਅੰਤਰ ਮਲਿਨ, ਬਿਸ਼ਯ ਮਨ ਅਤਿ, ਤਨ ਪਾਵਨ ਕਰਿਯ ਪਖਾਰੇ।
- ਮਰਇ ਨ ਉਰਗ ਅਨੇਕ ਜਤਨ ਬਲਮੀਕਿ ਬਿਬਿਧ ਬਿਧਿ ਮਾਰੇ॥
- ਤੁਲਸੀਦਾਸ ਹਰੀ-ਗੁਰੂ-ਕਰਨਾ ਬਿਨੁ ਬਿਮਲ ਬਿਬੇਕ ਨ ਹੋਈ।
- ਬਿਨੁ ਬਿਬੇਕ ਸੰਸਾਰ-ਘੋਰ-ਨਿਧਿ ਪਾਰ ਨ ਪਾਵੈ ਕੋਈ॥
23
- ਰਾਮ ਜਪੁ, ਰਾਮ ਜਪੁ, ਰਾਮ ਜਪੁ ਬਾਵਰੇ।
- ਘੋਰ ਭਵ-ਨੀਰ-ਨਿਧੀ ਨਾਮ ਨਿਜ ਨਾਵ ਰੇ॥
- ਏਕ ਹੀ ਸਾਧਨ ਸਬ ਰਿੱਧੀ-ਸਿੱਧੀ ਸਾਧਿ ਰੇ।
- ਗ੍ਰਸੇ ਕਲੀ-ਰੋਗ ਜੋਗ-ਸੰਜਮ-ਸਮਾਧਿ ਰੇ॥
- ਭਲੋ ਜੋ ਹੈ, ਪੋਚ ਜੋ ਹੈ, ਦਾਹਿਨੋ ਜੋ, ਬਾਮ ਰੇ।
- ਰਾਮ-ਨਾਮ ਹੀ ਸੋਂ ਅੰਤ, ਸਬ ਹੀ ਕੋ ਕਾਮ ਰੇ॥
- ਜਗ ਨਭ-ਬਾਟਿਕਾ ਰਹੀ ਹੈ ਫਲਿ ਫੂਲਿ ਰੇ।
- ਧੁਵਾਂ ਕੈਸੇ ਧੌਰਹਰ, ਦੇਖਿ ਤੂ ਨ ਭੂਲਿ ਰੇ॥
- ਰਾਮ-ਨਾਮ ਛਾੜਿ ਜੋ ਭਰੋਸੋ ਕਰੈ ਔਰ ਰੇ।
- ਤੁਲਸੀ-ਪਰੋਸੋ ਤਿਆਗਿ, ਮਾਂਗੈ ਕੂਰ ਕੌਰ ਰੇ॥
24
- ਰਾਮੁ ਰਾਮ ਰਮੁ ਰਾਮ ਰਾਮ ਰਟੂ, ਰਾਮ ਰਾਮ ਜਪੁ ਜੀਹਾ।
- ਰਾਮਨਾਮ-ਨਵਨੇਹ-ਮੇਹਕੋ, ਮਨ! ਹਠਿ ਹੋਹਿ ਪਪੀਹਾ॥
- ਸਬ ਸਾਧਨ-ਫਲ ਕੂਪ-ਸਰਿਤ-ਸਰ, ਸਾਗਰ-ਸਲਿਲ-ਨਿਰਾਸਾ।
- ਰਾਮਨਾਮ-ਰਤਿ-ਸਵਾਤਿ-ਸੁਧਾ-ਸੁਭ-ਸੀਕਰ ਪ੍ਰੇਮਪਿਆਸਾ॥
- ਗਰਜਿ, ਤਰਜਿ, ਪਾਸ਼ਾਨ ਬਰਸ਼ਿ ਪਵਿ ਪ੍ਰੀਤਿ ਪਰਖਿ ਜੀਅ ਜਾਨੈ।
- ਅਧਿਕ ਅਧਿਕ ਅਨੁਰਾਗ ਉਮੰਗ ਉਰ, ਪਰ ਪਰਮਿਤਿ ਪਹਿਚਾਨੈ॥
- ਰਾਮਨਾਮ-ਗਤਿ ਰਾਮਨਾਮ-ਮਤਿ, ਰਾਮਨਾਮ-ਅਨੁਰਾਗੀ।
- ਹੈ ਗਏ ਹੈਂ, ਜੇ ਹੋਹਿੰਗੇ, ਤੇਈ ਤ੍ਰਿਭੁਵਨ ਗਨਿਅਤ ਬੜਭਾਗੀ॥
- ਏਕ ਅੰਗ ਮਗ ਅਗਮੁ ਗਵਨ ਕਰ, ਬਿਲਮੁ ਨ ਛਿਨ ਛਿਨ ਛਾਹੈਂ।
- ਤੁਲਸੀ ਹਿਤ ਅਪਨੋ ਆਪਨੀ ਦਿਸਿ, ਨਿਰੂਪਧਿ ਨੇਮ ਨਿਬਾਹੈਂ॥
25
- ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਤੁਮ੍ਹਾਰ ਬਚਨ ਅਗੋਚਰ ਬੁੱਧਿਪਰ।
- ਅਬਿਗਤ ਅਕਥ ਅਪਾਰ ਨੇਤਿ ਨੇਤਿ ਨਿਤਨਿਗਮ ਕਹ॥
- ਜਗੁ ਪੇਖਨ ਤੁਮ੍ਹ ਦੇਖਨਿਹਾਰੇ। ਬਿਧਿ ਹਰੀ ਸੰਭੁ ਨਚਾਵਨਿਹਾਰੇ॥
- ਤੇਉ ਨ ਜਾਨਹਿੰ ਮਰਮੁ ਤੁਮ੍ਹਾਰਾ। ਔਰੁ ਤੁਮ੍ਹਹਿ ਕੋ ਜਾਨਨਿਹਾਰਾ॥
- ਸੋਇ ਜਾਨਇ ਜੇਹਿ ਦੇਹੁ ਜਨਾਈ। ਜਾਨਤ ਤੁਮ੍ਹਹਿ ਤੁਮ੍ਹਇ ਹੋਇ ਜਾਈ॥
- ਤੁਮ੍ਹਰਿਹਿ ਕ੍ਰਿਪਾਂ ਤੁਮ੍ਹਹਿ ਰਘੁਨੰਦਨ ਜਾਨਹਿੰ ਭਗਤ ਭਗਤ ਉਰ ਚੰਦਨ॥
- ਚਿਦਾਨੰਦਮਯ ਦੇਹ ਤੁਮ੍ਹਾਰੀ। ਬਿਗਤ ਬਿਕਾਰ ਜਾਨ ਅਧਿਕਾਰੀ॥
- ਨਰ ਤਨੁ ਧਰੇਹੁ ਸੰਤ ਸੁਰ ਕਾਜਾ। ਕਹਹੁ ਕਰਹੁ ਜਸ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਰਾਜਾ॥
- ਰਾਮ ਦੇਖਿ ਸੁਨਿ ਚਰਿਤ ਤੁਮ੍ਹਾਰੇ। ਜੜ ਮੋਹਹਿੰ ਬੁਧ ਹੋਹਿੰ ਸੁਖਾਰੇ॥
- ਤੁਮ੍ਹ ਜੋ ਕਹਹੁ ਕਰਹੁ ਸਬੁ ਸਾਂਚਾ। ਜਸ ਕਾਛਿਅ ਤਸ ਚਾਹਿਆ ਨਾਚਾ॥
- ਪੂੰਛੇਹੁ ਮੋਹਿ ਕਿ ਰਹੌਂ ਕਹੰ ਮੈਂ ਪੂੰਛਤ ਸਕੁਚਾਊਂ।
- ਜਹੰ ਨ ਹੋਹੁ ਤਹੰ ਦੇਹੁ ਕਹਿ ਤੁਮ੍ਹਹਿ ਦੇਖਾਵੋਂ ਠਾਊਂ॥
26 ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਤੁਮ੍ਹਾਰ
- ਰਾਵਨੁ ਰਥੀ ਬਿਰਥ ਰਘੁਬੀਰਾ। ਦੇਖਿ ਬਿਭੀਸ਼ਨ ਭਯਉ ਅਧੀਰਾ॥
- ਅਧਿਕ ਪ੍ਰੀਤਿ ਮਨ ਭਾ ਸੰਦੇਹਾ। ਬੰਦਿ ਚਰਨ ਕਹ ਸਹਿਤ ਸਨੇਹਾ॥
- ਨਾਥ ਨ ਰਥ ਨਹਿੰ ਤਨ ਪਦ ਤ੍ਰਾਨਾ। ਕੇਹਿ ਬਿਧਿ ਜਿਤਬ ਬੀਰ ਬਲਵਾਨਾ॥
- ਸੁਨਹੁ ਸਖਾ ਕਹ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਿਧਾਨਾ। ਜੇਹਿੰ ਜਯ ਹੋਇ ਸੋ ਸਯੰਦਨ ਆਨਾ॥
- ਸੌਰਜ ਧੀਰਜ ਤੇਹਿ ਰਥ ਚਾਕਾ। ਸਤਯ ਸੀਲ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਧਜਾ ਪਤਾਕਾ॥
- ਬਲ ਬਿਬੇਕ ਦਮ ਪਰਹਿਤ ਘੋਰੇ। ਛਮਾ ਕ੍ਰਿਪਾ ਸਮਤਾ ਰਜੁ ਜੋਰੇ।
- ਈਸ ਭਜਨੁ ਸਾਰਥੀ ਸੁਜਾਨਾ। ਬਿਰਤਿ ਚਰਮ ਸੰਤੋਸ਼ ਕ੍ਰਿਪਾਨਾ।
- ਦਾਨ ਪਰਸੁ ਬੁਧਿ ਸਕਤੀ ਪ੍ਰਚੰਡਾ। ਬਰ ਬਿਗਿਆਨ ਕਠਿਨ ਕੋਦੰਡਾ।
- ਅਮਲ ਅਚਲ ਮਨ ਤ੍ਰੈਨ ਸਮਾਨਾ। ਸਮ ਜਮ ਨਿਯਮ ਸਿਲੀਮੁਖ ਨਾਨਾ॥
- ਕਵਚ ਅਭੇਦ ਬਿਪ੍ਰ ਗੁਰ ਪੂਜਾ। ਏਹਿ ਸਮ ਬਿਜਯ ਉਪਾਇ ਨ ਦੂਜਾ॥
- ਸਖਾ ਧਰਮਮਯ ਅਸ ਰਥ ਜਾਕੇਂ। ਜੀਤਨ ਕਹੂੰ ਨ ਕਤਹੂੰ ਰਿਪੁ ਤਾਕੇ॥
- ਮਹਾ ਅਜਯ ਸੰਸਾਰ ਰਿਪੁ ਜੀਤਿ ਸਕਇ ਸੋ ਬੀਰ।
- ਜਾਕੇ ਅਸ ਰਥ ਹੋਇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਸੁਨਹੁ ਸਖਾ ਮਤਿਧੀਰ॥
27 ਜੇਹਿੰ ਜਯ ਹੋਇ ਸੋ ਸਯੰਦਨ ਆਨਾ
- ਲਾਭ ਕਹਾ ਮਾਨੁਸ਼-ਤਨੁ ਪਾਏ।
- ਕਾਇ-ਬਚਨ-ਮਨ ਸਪਨੇਹੁੰ ਕਬਹੁੰਕ ਘਟਤ ਨ ਕਾਜ ਪਰਾਏ॥
- ਜੋ ਸੁਖ ਸੁਰਪੁਰ-ਨਰਕ, ਗੇਹ-ਬਨ ਆਵਤ ਬਿਨਹਿੰ ਬੁਲਾਏ।
- ਤੇਹਿ ਸੁਖ ਕਹੰ ਬਹੁ ਜਤਨ ਕਰਤ ਮਨ, ਸਮੁਝਤ ਨਹਿੰ ਸਮੁਝਾਏ॥
- ਪਰ-ਦਾਰਾ, ਪਰ ਦ੍ਰੋਹ, ਮੋਹਬਸ, ਕੀਏ ਮੂੜ੍ਹ ਮਨ ਭਾਏ।
- ਗਰਭਬਾਸ ਦੁਖਰਾਸਿ ਜਾਤਨਾ ਤੀਵ ਬਿਪਤਿ ਬਿਸਰਾਏ॥
- ਭਯ-ਨਿਦ੍ਰਾ, ਮੈਥੁਨ-ਅਹਾਰ, ਸਬਕੇ ਸਮਾਨ ਜਗ ਜਾਏ।
- ਸੁਰ-ਦੁਰਲਭ ਤਨੁ ਧਰਿ ਨ ਭਜੇ ਹਰੀ ਮਦ ਅਭਿਮਾਨ ਗਵਾਂਏ॥
- ਗਈ ਨ ਨਿਜ-ਪਰ-ਬੁੱਧੀ ਸੁੱਧ ਹੈ ਰਹੇ ਨ ਰਾਮ-ਲਯ ਲਾਏ।
- ਤੁਲਸੀਦਾਸ ਯਹ ਅਵਸਰ ਬੀਤੇ ਕਾ ਪੁਨਿ ਕੇ ਪਛਿਤਾਏ॥
28
- ਏਕ ਭਰੋਸਾ ਏਕ ਬਲ, ਏਕ ਆਸ ਵਿਸਵਾਸ।
- ਸਾਂਤਿ ਸਲਿਲ ਗੁਰੂ ਚਰਨ ਹੈਂ, ਚਾਤ੍ਰਿਕ ਤੁਲਸੀ ਦਾਸ॥
- ਉੱਚੀ ਜਾਤਿ ਪਪੀਹਰਾ, ਨੀਚੋ ਪਿਯਤ ਨ ਨੀਰ।
- ਕੈ ਯਾਚੈ ਘਨਸਿਆਮ ਸੋਂ, ਕੈ ਦੁਖ ਸਹੈ ਸਰੀਰ॥
- ਗੰਗਾ ਜਮੁਨਾ ਸਰਸੁਤੀ, ਸਾਤ ਸਿੰਧੂ ਭਰਿਪੂਰ।
- ਤੁਲਸੀ ਚਾਤਕ ਕੇ ਮਤੇ, ਬਿਨ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਸਬ ਧੂਰ॥
- ਜੌਂ ਘਨ ਬਰਸ਼ੈਂ ਸਮਯ ਸਿਰ ਜੌਂ ਭਰਿ ਜਨਮ ਉਦਾਸ।
- ਤੁਲਸੀ ਯਾ ਚਿਤ ਚਾਤਕਹਿ ਤਊ ਤਿਹਾਰੀ ਆਸ॥
- ਚਾਤਕ ਤੁਲਸੀਕੇ ਮਤੋਂ, ਸ੍ਵਾਤਿਹੁੰ ਪੀਏ ਨ ਪਾਨਿ।
- ਪ੍ਰੇਮ ਤ੍ਰਿਸ਼ਾ ਬਾੜ੍ਹਤਿ ਭਲੀ ਘਟੇਂ ਘਟੈਗੀ ਆਨਿ॥
- ਰਟਤ ਰਟਤ ਰਸਨਾ ਲਟੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ਾ ਸੂਖਿ ਗੇ ਅੰਗ।
- ਤੁਲਸੀ ਚਾਤਕ ਪ੍ਰੇਮ ਕੋ ਨਿਤ ਨੂਤਨ ਰੁਚਿ ਰੰਗ॥
- ਚੜ੍ਹਤ ਨ ਚਾਤਕ ਚਿਤ ਕਬਹੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਪਯੋਦ ਕੋ ਦੋਸ਼।
- ਤੁਲਸੀ ਪ੍ਰੇਮ ਪਯੋਧਿ ਕੀ ਤਾਤੇ ਨਾਪ ਨ ਜੋਖ ॥
- ਉਪਲ ਬਰਸ਼ਿ ਗਰਜਤ ਤਰਜਿ ਡਾਰਤ ਕੁਲਿਸ ਕਠੋਰ ।
- ਚਿਤਵ ਕਿ ਚਾਤਕ ਮੇਘ ਤਜਿ ਕਬਹੂੰ ਦੂਸਰੀ ਅੋਰ॥
- ਮਾਨ ਰਾਖਿਬੋ ਮਾਂਗਿਬੋ ਪੀਅ ਸੋਂ ਨਿਤ ਨਵ ਨੇਹੁ।
- ਤੁਲਸੀ ਤੀਨਿਉ ਤਬ ਫਬੈਂ° ਜੌ ਚਾਤਕ ਮਤ ਲੇਹੁ॥
- ਤੁਲਸੀ ਚਾਤਕ ਮਾਂਗਨੋ ਏਕ ਏਕ ਘਨ ਦਾਨਿ।
- ਦੇਤ ਜੋ ਭੂ ਭਾਜਨ ਭਰਤ ਲੇਤ ਜੋ ਘਾਟਕ ਪਾਨਿ॥
- ਜੀਵ ਚਰਾਚਰ ਜਹੰ ਲਗੇਂ ਹੈਂ ਸਬ ਕੋ ਹਿਤ ਮੇਹ।
- ਤੁਲਸੀ ਚਾਤਕ ਮਨ ਬਸਿਓ ਘਨ ਸੋਂ ਸਹਜ ਸਨੇਹ॥
- ਬਾਸ ਬੇਸ ਬੋਲਨਿ ਚਲਨਿ ਮਾਨਸ ਮੰਜੂ ਮਰਾਲ।
- ਤੁਲਸੀ ਚਾਤਕ ਪ੍ਰੇਮ ਕੀ ਕੀਰਤਿ ਬਿਸਦ ਬਿਸਾਲ॥
29 ਅਨਨਯਤਾ
- ਮਾਤੁ ਪਿਤਾ ਗੁਰੂ ਸਵਾਮੀ ਸਿਖ ਸਿਰ ਧਰਿ ਕਰਹਿ ਸੁਭਾਇੰ।
- ਲਹੇਉ ਲਾਭ ਤਿਨ੍ਹ ਜਨਮ ਕਰ ਨਤਰੁ ਜਨਮੁ ਜਗ ਜਾਇੰ॥
- ਤਾਤ ਤੀਨਿ ਅਤਿ ਪ੍ਰਬਲ ਖਲ ਕਾਮ ਕ੍ਰੋਧ ਅਰੁ ਲੋਭ।
- ਮੁਨੀ ਬਿਗਿਆਨ ਧਾਮ ਮਨ ਕਰਹਿੰ ਨਿਮਿਸ਼ ਮਹੁੰ ਛੋਭ ॥
- ਤਬ ਲਗਿ ਕੁਸਲ ਨ ਜੀਵ ਕਹੂੰ ਸਪਨੇਹੁੰ ਮਨ ਬਿਸ੍ਰਾਮ।
- ਜਬ ਲਗਿ ਭਜਤ ਨ ਰਾਮ ਕਹੂੰ ਸੋਕ ਧਾਮ ਤਜਿ ਕਾਮ॥
- ਜਦਪਿ ਪ੍ਰਥਮ ਦੁਖ ਪਾਵਇ ਰੋਵਇ ਬਾਲ ਅਧੀਰ।
- ਬਿਆਧਿ ਨਾਸ ਹਿਤ ਜਨਨੀ ਗਨਤਿ ਨ ਸੋ ਸਿਸੁਪੀਰ॥
- ਤਿਮਿ ਰਘੁਪਤੀ ਨਿਜ ਦਾਸ ਕਰ ਹਰਹਿੰ ਮਾਨ ਹਿਤ ਲਾਗਿ।
- ਤੁਲਸੀਦਾਸ ਏਸੇ ਪ੍ਰਭੂਹਿ ਕਸ ਨ ਭਜਹੁ ਭ੍ਰਮ ਤਿਆਗਿ॥
- ਹਰੀ ਮਾਇਆ ਕ੍ਰਿਤ ਦੋਸ਼ ਗੁਨ ਬਿਨੁ ਹਰੀ ਭਜਨ ਨ ਜਾਹਿੰ।
- ਭਜਿਅ ਰਾਮ ਤਜਿ ਕਾਮ ਸਬ ਅਸ ਅਸ ਬਿਚਾਰਿ ਮਨ ਮਾਹਿੰ॥
- ਜੋ ਚੇਤਨ ਕਹੰ ਜੜ ਕਰਇ ਜੜਹਿ ਕਰਇ ਚੈਤਨਯ।
- ਅਸ ਸਮਰਥ ਰਘੁਨਾਯਕਹਿ ਭਜਹਿੰ ਜੀਵ ਤੇ ਧਨਯ॥
- ਤੁਲਸੀ ਬਿਲੰਬ ਨ ਕੀਜੀਏ ਭਜਿ ਲੀਜੈ ਰਘੁਬੀਰ।
- ਤਨ ਤਰਕਸ ਸੇ ਜਾਤ ਹੈਂ ਸਾਂਸ ਸਰੀਖੇ ਤੀਰ॥
- ਤੁਲਸੀ ਮੀਠੇ ਬਚਨ ਤੋਂ ਸੁਖ ਉਪਜਤ ਚਹੁੰ ਓਰ।
- ਬਸੀਕਰਨ ਇਕ ਮੰਤ੍ਰ ਹੈ ਤਜਿ ਕੇ ਬਚਨ ਕਠੋਰ॥
- ਕਾਹ ਭਏ ਬਨ ਬਨ ਫਿਰੇ ਜੌਂ ਬਨਿ ਆਏਉ ਨਾਹਿੰ।
- ਬਨਤੇ ਬਨਤੇ ਬਨਿ ਗਏਉ ਤੁਲਸੀ ਘਰਹੀ ਮਾਹਿੰ॥
- ਤੁਲਸੀ ਸਬ ਛਲ ਛਾੜਿ ਕੈ, ਕੀਜੈ ਰਾਮ ਸਨੇਹ।
- ਅੰਤਰ ਪਤੀ ਸੋਂ ਹੈ ਕਹਾ, ਜਿਨ ਦੇਖੀ ਸਬ ਦੇਹ॥
- ਸਬ ਹੀ ਕੋ ਪਰਖੇ ਲਖੇ, ਬਹੁਤ ਕਹੇ ਕਾ ਹੋਇ।
- ਤੁਲਸੀ ਤੇਰੋ ਰਾਮ ਤਜਿ, ਹਿਤ ਜਗ ਔਰ ਨ ਕੋਇ॥
- ਬੇਸ਼ ਬਿਸਦ ਬੋਲਨਿ ਮਧੁਰ ਮਨ ਕਟੁ ਕਰਮ ਮਲੀਨ।
- ਤੁਲਸੀ ਰਾਮ ਨ ਪਾਈਐ ਭਏਂ ਬਿਸ਼ਯ ਜਲ ਮੀਨ॥
- ਬਿਨੁ ਸਤਿਸੰਗ ਨ ਹਰੀ ਕਥਾ ਤੇਹਿ ਬਿਨੁ ਮੋਹ ਨ ਭਾਗ।
- ਮੋਹ ਗਏਂ ਬਿਨੁ ਰਾਮਪਦ ਹੋਇ ਨ ਦ੍ਰਿੜੁ ਅਨੁਰਾਗ॥
- ਰਾਮ ਭਰੋਸੇ ਰਾਮ ਬਲ ਰਾਮ ਨਾਮ ਬਿਸਵਾਸ।
- ਸੁਮਿਰਤ ਸੁਭ ਮੰਗਲ ਕੁਸਲ ਮਾਂਗਤ ਤੁਲਸੀਦਾਸ॥
- ਸ੍ਵਾਰਥ ਸੁਖ ਸਪਨੇਹੁੰ ਅਗਮ ਪਰਮਾਰਥ ਨ ਪ੍ਰਬੇਸ।
- ਰਾਮ ਨਾਮ ਸੁਮਿਰਤ ਮਿਟਹਿੰ ਤੁਲਸੀ ਕਠਿਨ ਕਲੇਸ॥
- ਤਿਲਾ ਪਰ ਰਾਖਉ ਸਕਲ ਜਗ ਬਿਦਿਤ ਬਿਲੋਕਤ ਲੋਗ।
- ਤੁਲਸੀ ਮਹਿਮਾ ਰਾਮ ਕੀ ਕੌਨ ਜਾਨਿਬੇ ਜੋਗ॥
- ਭਗਤ ਹੇਤੁ ਭਗਵਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਰਾਮ ਧਰੇਉ ਤਨੁ ਭੂਪ।
- ਕੀਏ ਚਰਿਤ ਪਾਵਨ ਪਰਮ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਨਰ ਅਨੁਰੂਪ॥
- ਗਿਆਨ ਗਿਰਾ ਗੋਤੀਤ ਅਜ ਮਾਇਆ ਮਨ ਗੁਨ ਪਾਰ।
- ਸੋਇ ਸੱਚਿਦਾਨੰਦ ਘਨ ਕਰ ਨਰ ਚਰਿਤ ਉਦਾਰ॥
- ਸੇਇ ਸਾਧੂ ਗੁਰੂ ਸਮੁਝਿ ਸਿਖਿ ਰਾਮ ਭਗਤੀ ਥਿਰਤਾਇ।
- ਲਰਿਕਾਈ ਕੋ ਪੈਰਿਬੋ ਤੁਲਸੀ ਬਿਸਰਿ ਨ ਜਾਇ॥
30 ਵਿਵਿਧ ਦੋਹੇ
- बिनु सेवा जो द्रवै दीनपर राम सरिस कोउ नाहिं॥
- जो गति योग बिराग जतन करि नहिं पावत मुनी ज्ञानी।
- सो गति देत गीध सबरी कहूं प्रभु न बहुत जीअ जानी॥
- जो संपति दस सीस अर्प करि रावण सिव पहं लीन्हीं।
- सो संपदा विभीषण कहूं अती सकूचा सहित हरी दीन्हीं॥
- तुलसीदास सब भांति सकल सुख जो चाहसि मन मेरो।
- तो भजु राम काम सब पूरन करैं कृपानिधि तेरो॥
1ऐसो को उदार जग माहिं।
- संतन के लक्षण रघुबीर।
- कहहु नाथ भव भंजन भीरा॥
- सुनु मुनी संतन के गुण कहऊँ।
- जिन्ह ते मैं उन के बस रहऊँ॥
- षट विकार जित अनघ अकाम।
- अचल अकिंचन सुचि सुखधाम॥
- अमितबोध अनीह मितभोगी।
- सत्यसार कवि कोबिद योगी॥
- सावधान मानद मदहीना।
- धीर धर्म गति परम प्रबीना॥
- गुणागार संसार दुख रहित विगत संदेह।
- तजि मम चरण सरोज प्रीअ तिन्ह कहूं देह न गेह॥
- निज गुण श्रवन सुनत सकुचाहीं।
- पर गुण सुनत अधिक हर्षाहीं॥
- सम शीतल नहिं त्यागहीं नीती।
- सरल सुभाऊ सबहि सन प्रीती॥
- जप तप ब्रत दम संयम नेमा।
- गुरु गोबिंद विप्र पद प्रेमा॥
- सुधा क्षमा मयत्री दाया।
- मुदिता मम पद प्रीति अमाया॥
- विरति विवेक विनय विज्ञान।
- बोध यथार्थ वेद पुराना॥
- दंभ मान मद करहिं न काऊ।
- भूलि न देहिं कुमारग पाऊ॥
- गावहीं सुनहीं सदा मम लीला।
- हेतु रहित परहित रत सीला॥
- मुनी सुनु साधुन के गुण जेते।
- कहि न सकहिं सारद स्वति तेते॥
- संतन के लक्षण सुनु भ्राता।
- अगनित षटि पुरान बिख्याता॥
- संत असंतन कै असि करनी।
- जिमी कुठार चंदन आचरणी॥
- काटइ परस मलय सुनु भाई।
- निज गुण देइ सुगंध बसाई॥
- ताते सुर सीसन चढ़त जग बल्लभ श्रीखंड।
- अनल दाहि पीटत घनहिं परस बदन यह दंड॥
2 संतन के लक्षण
- विशय अलंपट शील गुणाकर पर दुख दुख सुख सुख देखे पर॥
- सम अभूतरिपू बिमद बिरागी।
- लोभामर्श हर्ष भय तियागी॥
- कोमलचित दीनन पर दाया।
- मन बच क्रम मम भगती अमाया॥
- सबही मानप्रद आपु अमानी।
- भरत प्रान सम मम ते प्रानी॥
- बिगत काम मम नाम परायन।
- सांति विरति विनति मुदितायन॥
- सीतलता सरलता मयत्री।
- द्रिज पद प्रीति धर्म जनयत्री॥
- ए सब लक्षण बसहिं जासु उर।
- जानेहु तात संत संतत फुर॥
- सम दम नियम नीती नहिं डोलहिं।
- परुष बचन कबहूं नहिं बोलहिं॥
- निंदा अस्तुती उभय सम ममता मम पद कंज।
- ते सज्जन मम प्रानप्रिय गुण मंदर सुख पुंज॥
3
- समुझत सरिस नाम अरु नामी।
- प्रीति परस्पर प्रभु अनुगामी॥
- नाम रूप दुई ईस उपाधी।
- अकथ अनादि सुसामुति साधी॥
- को बड़ छोट कहत अपराधू।
- सुनि गुण भेदु समुझिहहिं साधू॥
- देखिअहिं रूप नाम आधीना।
- रूप ग्यान नहिं नाम बिहीना॥
- रूप बिसेष नामु बिनु जाने।
- करतल गत न परहिं पहचानें॥
- सुमिरिअ नाम रूप बिनु देखें।
- आवत ह्रदयं सनेह बिसेषें॥
- नाम रूप गति अकथ कहानी।
- समूझत सुखद न परति बखानी॥
- अगुन सगुन बिच नाम सुसाखी।
- उभै प्रबोधक चतुर दु भाषी॥
- राम नाम मनिदीप धरु जीह देहरीं द्वार।
- तुलसी भीतर बाहेरहुं जौं चाहसि उजियार॥
- नाम जीहं जपि जागहिं जोगी।
- विरति बिरंचि प्रपंच बियोगी॥
- ब्रह्मसुखहि अनुभवहिं अनुपा।
- अकथ अनामय नाम न रूपा॥
- जाना चाहहिं गूड़ गति जेऊ।
- नाम जीहं जपि जानहिं तेऊ॥
- साधक नाम जपहिं लय लाएँ।
- होहिं सिद्ध अनिमादिक पाएँ॥
- जपहिं नामु जन आरत भारी मितहिं कुसंक्त होहिं सुखारी॥
- राम भगत जग चारि प्रकारा।
- सुकृती चारिओ अनघ उदारा॥
- चहू चतुर कहुं नाम अधारा।
- ज्ञानी प्रभुहि बिसेषि प्यारा॥
- चहुं युग चहुं षति नाम प्रभाऊ।
- कलि बिसेषि नहिं आन उपायू॥
- सकल कामना हीन जे राम भगती रस लीन।
- नाम सुप्रेम पियूष हिद तिन्हहुं किए मन मीन॥
- अगुन सगुन दुई ब्रह्म सरूपा।
- अकथ अगाध अनादि अनुपा॥
- मोरे मत बड़ नामु दुहू तों।
- कीए जेहिं युग निज बस निज बूतों॥
- प्रौढ़ि सुजन जनि जानहिं जन की।
- कहउं प्रतीति प्रीति रुचि मन की॥
- एकु दारूगत देखिअ एकु पावक सम युग ब्रह्म बिबेकू॥
- उभै अगम युग सुगम नाम तों।
- कहेउं नामु बड़ ब्रह्म राम तें॥
- ब्यापकु एकु ब्रह्म अबिनासी।
- सत चेतन घन आनंद रासी॥
- अस प्रभु ह्रदयं अछत अबिकारी।
- सकल जीव जग दीन दुखारी॥
- नाम निरूपन नाम जतन तें।
- सोउ प्रगटत जिमि मोल रतन तों॥
- निर्गुन तें एहि भांति बड़ नाम प्रभाउ अपार।
- कहेउं नामु बड़ राम तों निज बिचार अनुसार॥
- राम भगत हित नर तनु धारी।
- सहि संकत किए साधू सुखारी॥
- नामु सप्रेम जपत अन्यासा।
- भगत होहिं मुद मंगल बासा॥
- राम एक तापस तिय तारी।
- नाम कोटि खल कुमति सुधारी॥
- रिषी हित राम सुकेतुसुता की सहित सेन सुत कीन्हि बिबाकी॥
- सहित दोष दुख दास दुरासा।
- दलेइ नामु जिमि रबि निशि नासा॥
- भंजेओ राम आपु भव चापू।
- भव भय भंजन नाम प्रतापू॥
- दंडक बनु प्रभु कीन्हि सुहावन।
- जन मन अमित नाम किए पावन॥
- निशिचर निकर दले रघुनंदन।
- नामु सकल कलि कलष निकंदन॥
- सबरी गीध सुसेवकनि सुगति दीन्हि रघुनाथ।
- नाम उधारे अमित खल वेद बिदित गुण गाथ॥
- राम सुकंठ विभीषण दोऊ।
- राखे सरन जान सबु कोऊ॥
- नाम गरीब अनेक नेवाजे।
- लोक वेद बर बिरिद बिराजे॥
- राम भालु कपि कटकु बटोरा।
- सेतु हेतु श्रमु कीन्हि न थोड़ा॥
- नामु लेत भवसिंधू सुखाहीं।
- करहु बिचारु सुजन मन माहीं॥
- राम सकूल रन रावनु मारा।
- सीआ सहित निज पुर पगु धारा॥
- राजा रामु अवध रजधानी।
- गावत गुण सुर मुनी बर बानी॥
- सेवक सुमिरत नामु सप्रीती।
- बिनु श्रम प्रबल मोह दलु जीती॥
- फिरत सनेहं मगन सुख अपने।
- नाम प्रसाद सोच नहिं सपने॥
- ब्रह्म राम तों नामु बड़ बर दाइक बर दानि।
- रामचरित सत कोटि महं लीअ महेस जियं जानि॥
4ब्रह्म राम ते नामु बड़
- सुनि समझहिं जम मुदित मन मझ्जहिं अति अनुराग।
- लहहिं चारि फल अछत तनु साधू समाज प्रयाग॥
- मज्न फल देखिअ ततकाला। काक होहिं पिक बकउ मराला॥
- सुनि आचरज करै जन कोई। सतसंगति महिमा नहिं गोई॥
- बालमीक नारद घटजोनी। निज निज मुखनि कही निज होनी॥
- जलचर थलचर नभचर नाना। जे जड़ चेतन जीव जहाना॥
- मति कीरति गति भूति भलाई। जब जेहिं जतन जहां जेहिं पाई॥
- सो जानब सतसंग प्रभाऊ। लोकहूं बेद न आन उपायू॥
- बिनु सतसंग बिबेक न होई। राम कृपा बिनु सुलभ न सोई॥
- सतसंगत मुद मंगल मूला। सोई फल सिद्धि सब साधन फूला॥
- सठ सुधरहिं सतसंगति पाई। पारस परस कुधात सुहाई॥
- बिधि बस सुजन कुसंगत परहीं। फनि मनि सम निज गुण अनुसरहीं॥
- बिधि हरी हर कवि कोबिद बानी। कहत साधू महिमा सकुचानी॥
- सो मो सन कहि जात न कैसें। साक बनिक मनि गुण गन जैसे॥
- बंदउ संत समान चित हित अनहित नहिं कोइ।
- अंजलि गत सुभ सुमन जिमि सम सुगंध करा दोइ॥
- संत सरल चित जगत हित जानि सुभाऊ सनेहु
- बालबिनय सुनि करि कृपा राम चरण रति देहु॥
5सतसंगत मुद मंगल मूला
- सुनहु राम रघुबीर गुसाईं, मन अनीति-रत मेरो।
- चरण-सरोज बिसारि तिहारे, निसिदिन फिरत अनेरो॥
- मानत नाहिं निगम-अनुसासन, त्रास न काहू केरो।
- भूलिओ सूल करम-कोलुन्ह तिल जिउँ बहु बारनि पेरो॥
- जहं सतसंग कथा माधवकी, सपनेहुं करत न फेरो।
- लोभ-मोह-मद-काम-कोह-रत, तिन्हसों प्रेम घनेरो॥
- पर-गुन सुनत दाह, पर-दूषण सुनत हरख बहुतेरो।
- आप पापको नगर बसावत, सहि न सकत पर खेरो॥
- साधन-फल, षति-सार नाम तव, भव सरिता कहं बेरो।
- सो पर-कर कांकिनी लागि सठ, बेंचि होत हठि चेरो॥
- कबहूं हौं संगति-प्रभावतो, जाऊं सुमारग नेरो।
- तब करि क्रोध संग कुमनोरथ देत कठिन भटभेरो॥
- इक हौं दीन मलीन, हीनमति बिपतिजाल अति घेरो।
- तापर सहि न जाइ करुनानिधि, मनको दुसह दरेरो॥
- हारि परिओ करि जतन बहुत बिधि, तातें कहत सबेरो।
- तुलसीदास यह त्रास मिटै जब हिर्दे करहु तुम डेरो॥
6
- सुमिरु सनेहसों तू नाम रामराइ को।
- संबला निसंबल को, सखा असहाइ को॥
- भाग है अभागेहू को, गुन गुनहीन को।
- गाहक गरीब को, दयालु दानि दीन को॥
- कुल अकुलीन को, सुनिओ है बेद साखि है।
- पांगुरे को हाथ-पांइ, आंधरे को आंखि है॥
- माइ-बाप भूखे को, अधार निराधार को।
- सेतु भवसागर को, हेतु सुखसार को॥
- पतितपावन राम-नाम में न दूसरो।
- सुमिरि सुभूमि भयो तुलसी सो उसरो॥
7
- कबहूं मन बिश्राम न मानिओ।
- निसिदिन भ्रमत बिसारि सहज सुख, जही तहं इंद्रिन तानिओ॥
- जदपि बिशे-संग सहिओ दुसह दुख, बिसम जाल अरु झानिओ।
- तदपि न तपत मूढ़्ह ममताबस, जानतहूं नहिं जानिओ॥
- जनम अनेक कीए नाना बिधि करम-कीच चित सानिओ।
- होइ न बिमल बिबेक-नीर बिनु, बेद पुरान बखानिओ॥
- निज हित नाथ पिता गुरु-हरीसों, हरषि हिर्दै नहिं आनिओ।
- तुलसीदास कब त्रिसा जाइ, सर खनतहि जनमु सिरानिओ॥
8
- कलि नाम कामतरु राम को।
- दलनिहार दारिद दुःकाल दुख, दोष घोर घन घाम को॥
- नाम लेत दाहिनो होत मन, बाम बिधाता बाम को।
- कहत मुनीस महेस महातम, उलटे सूधे नाम को॥
- भलो लोक-परलोक तासु जाके बल ललित-ललामा है।
- तुलसी जग जानीअत नाम ते सोच न कूच मुकाम को॥
9
- काजु कहा नरतनु धरि सारिओ।
- पर-उपकार सार षति को जो, सो धोखेहू न बिचारिओ॥
- दैत मूल, भय-सूल, सोक-फल, भवतरु तरै न टारिओ।
- रामभजन-तीछन कुठार लै सो नहिं काटि निवारिओ॥
- संशे-सिंधू नाम-बोहित भजि निज आत्मा न तारिओ।
- जनम अनेक विवेक-हीन बहु जोनी भ्रमत नहिं हारिओ॥
- देखि आनकी सहज संपदा, दृश-अनला मन जारिओ।
- सम, दम, दया, दीन-पालन, सीतल हीअ हरी न संभारिओ॥
- प्रभू गुरु पिता सखा रघुपति तैं, मन क्रम बचन बिसारिओ।
- तुलसीदास यहि आस, सरन राखिही जेही गीध उधारिओ॥
10
- गिआन्हि भगतिहि अंतर केता। सकल कहहु प्रभू कृपा निकेता॥
- सुनि उरगारि बचन सुख माना। साधर बोलेओ काग सुजाना॥
- भगतिहि गिआन्हि नहि कछु भेदा। उभै हरहिं भव संभव खेदा॥
- नाथ मुनीस कहहिं कछु अंतर सावधान सोउ सुनु बिहंगबर॥
- गिआन बिराग जोग बिगिआना। ए सब पुरुष सुनहु हरीजाना॥
- पुरुष प्रताप प्रबल सब भ्रांती। अबला अबल सहज जड़ जाती॥
- पुरुष तिआगि सक नारिहि जो बिरकत मति धीर।
- न तु कामी बिशिआबस बिमुख जो पद रघुबीर॥
- सोउ मुनी गिआन निधाना मृगनयनी बिधु मुख निरखि
- बिबस होइ हरीजाना नारी बिशनु माया प्रगट॥
- इहां न पछपात कहु राखउं। बेद पुरान संत मत भाषउं॥
- मोह न नारी नारी कें रूपा। पंनगारि यह रीति अनुपा॥
- माया भगती सुनहु तुम्ह दोऊ। नारी बरग जानेइ सब कोऊ॥
- पुनि रघुबीरहि भगती पिआरी। माया खलु नरतकी बिचारी॥
- भगतिहि सानुकूल रघुराआ। ताते तेहि डरपतिअति माया॥
- राम भगती निरुपम निरुपाधी। बसइ जासु उर सदा अबाधी॥
- तेहि बिलोकि माया सकुचाई। करि न सकइ कछु निज प्रभुताई॥
- अस बिचारि जे मुनी बिगिआनी। जाचहिं भगती सकल सुख खानी॥
- यह रहस्य रघुनाथ कर बेगि न जानेइ कोइ।
- जो जानेइ रघुपति कृपां सपनेहुं मोह न होइ॥
- औरो गिआन भगती कर भेद सुनहु सुप्रबीन।
- जो सुनि होइ राम पद प्रीति सदा अबिछीन॥
- सुनहु तात यह अकथ कहानी। समझत बनइ न जाइ बखानी॥
- ईसवर अंस जीव अबिनासी। चेतन अमला सहज सुख रासी॥
- सो मायाबस भएउ गोसाईं। बंधिओ कीर मरकट की नाईं॥
- जड़ चेतनहि ग्रंथी परि गई। जदपी मृस़ छूटत कठिनई॥
- तब ते जीव भएउ संसारी। छूट न ग्रंथी न होइ सुखारी॥
- सती पुरान बहु कहेउ उपाई। छूट न अधिक अधिक अरुझाई॥
- जीव ह्रदयं तम मोह बिसेषी। ग्रंथी छूट किमी परई न देखी॥
- अस संजोग ईस जब करइ। तबहुं कदाचित सो निरुअरइ॥
- सातविक सुधा धेनु सुहाई। जौं हरी कृपां ह्रदयं बस आई॥
- जप तप ब्रत जम नियम अपारा। जे सती कह सुभ धरम अचारा॥
- तेइ त्रिन हरित चरै जब गाई। भाव बच्छ सिसु पाइ पेनाई॥
- नोइ निब्रति पात्र बिसवासा। निर्मल मन अहीर निज दासा॥
- परम धरममय पय दुहि भाई। अवटै अनल अकाम बनाई॥
- तोश मरुत तब छमां जु़ड़ावै। प्रति सम जावनु देइ जमावै॥
- मुदिता मथै बिचार मथानी। दम अधार रजु सतय सुबानी॥
- तब मथि काढ़ि लेइ नवनीता। बिमल बिराग सुभग सुपुनीता॥
- जोग अगिनी करि प्रगट तब करम सुभासुभ लाई।
- बुद्धी सिरावै गिआन घृत ममता मल जरि जाई॥
- तब बिगिआन रूपिनी, बुद्धी बिसद घृत पाई।
- चित्त दीआ भरि धरै दृढ़, समता दीअटि बनाई॥
- तीनि अवस्था तीनि गुन, तेही कपास तौं काढ़ि।
- तूल तुरीय संवारी पुनि, बाती करै सुगाढ़ि॥
- एही बिधी लेसै दीप, तेज रासी बिगिआनमय।
- जातहिं जासु समीप जरहिं, मदादिक सलभ सब॥
- सोहमसमी¤ इती ब्रिती अखंडा। दीप सिखा सोइ परम प्रचंडा॥
- आतम अनुभव सुख सुप्रकासा। तब भव मूल भेद भ्रम नासा॥
- प्रबल अबिदिआ कर परिवारा। मोह आदि तम मिटई अपारा॥
- तब सोइ बुद्धी पाइ उंजिआरा। उर ग्रिहं बैठि ग्रंथी निरुआरा॥
- फोरन ग्रंथी पाव जौं सोई। तब यह जीव कृतारथ होई॥
- छोरत ग्रंथी जानि खगराआ। बिघन अनेक करइ तब माया॥
- रिद्धी सिध्दी प्रेरइ बहू भाई। बुद्धीहि लोभ दिखावहिं आई॥
- कल बल छल करि जाहीं समीपा। अंचल बात बुझावहिं दीपा॥
- होइ बुद्धी जौं परम सिआनी। तिन्ह तन चितव न अनहित जानी॥
- जौं तेही बिघन बुद्धी नहि बाधी। तौ बहोरि सुर करहिं उपाधी॥
- इंद्री द्वार झरोखा नाना। तहं तहं सुर बैठे करि थाना॥
- आवत देखहिं बिशय बिआरी। ते हठि देहिं कपाट उघारी॥
- जब सो प्रभंजन उर ग्रिहं जाई। तबहिं दीप बिगिआन बुझाई॥
- ग्रंथी न छूटी मिटा सो प्रकाशा। बुद्धी बिकल भई बिशय बतासा॥
- इंद्रिन्ह सुरन्ह न गिआन सोहाई। बिशय भोग पर प्रीति सदाई॥
- बिशय समीर बुद्धी कृत भोरी। तेहि बिधी दीप को बार बहोरी॥
- तब फिरि जीव बिबिधि बिधी पावई संस्रिति कलेस।
- हरी माया अती दुसतर, तरी न जाइ बिहगेस॥
- कहत कठिन समझत कठिन, साधत कठिन बिबेक।
- होई घुनाछ्छर निआइ जौं, पुनी प्रतयूह अनेक॥
- गिआन पंथ कृपान कै धारा। परत खगेस होइ नहि बारा॥
- जो निरबिघन पंथ निरबहई। सो कैवलय परम पद लहई॥
- अति दुरलभ कैवलय परम पद। संत पुरान निगम आगम बद॥
- राम भजत सोइ मुकुति गोसाईं। अनइच्छित आवइ बरिआईं॥
- जिमि थल बिनु जल रहि न सकाई। कोटि भ्रांति कोउ करै उपाई॥
- तथा मोछ सुख सुनु खगराई। रहि न सकइ हरी भगती बिआई॥
- अस बिचारि हरी भगत सिआने। मुकती निरादर भगती लुभाने॥
- भगती करत बिनु जतन प्रियासा। सम्म्रिति मूल अबिदिआ नासा॥
- भोजन करिअ त्रिपिति हित लागी। जिमि सो असन पचवै जठरागी॥
- असि हरी भगती सुगम सुखदाई। को अस मूढ़ न जाहि सोहाई॥
- सेवक सेबय भाव बिनु भव न तरिअ उरगारि।
- रही भजहु राम पद पंकज अस सिद्धांत बिचारि॥
- जो चेतन कहं जड़ करइ जड़हि करइ चैतनय।
- अस समर्थ रघुनाएकहि भजहिं जीव ते धनय॥
- कहेऊं गिआन सिद्धांत बुझाई। सुनहु भगती मनि कै प्रभूताई॥
- राम भगती चिंतामनि सुंदर। बसई गरुड़ जाके उर अंतर॥
- परम प्रकास रूप दिन राती। नहि कछू चहीअ दीआ घ्रित बाती॥
- मोह दरिद्र निकट नहि आवा। लोभ बात नहि ताहि बुझावा॥
- प्रबल अबिदिआ तम मिटि जाई। हारहिं सकल सलभ समुदाई॥
- खल कामादी निकट नहि जाहीं। बसई भगती जाके उर माहीं॥
- गरल सुधासम अरी हित होई। तेही मनी बिनु सुख पाव न कोई॥
- बियापहिं मानस रोग न भारी। जिन्ह के बस सब जीव दुखारी॥
- राम भगती मनी उर बस जाकें। दुख लवलेस न सपनेहूं ताकें॥
- चतुर सिरोमनी तेइ जग माहीं। जे मनी लागि सुजतन कराहीं॥
- सो मनी जदपी प्रगट जग अहई। राम कृपा बिनु नहिं कोउ लहई॥
- सुगम उपाय पाइबे केरे। नर हतभाग्य देहिं भटभेरे॥
- पावन परबत बेद पुराना। राम कथा रुचिराकर नाना॥
- मरमी सज्जन सुमति कुदारी। गिआन बिराग नयन उरगारी॥
- भाव सहित खोजइ जो प्रानी। पाव भगती मनी सब सुख खानी॥
- मेरे मन प्रभू अस बिसवासा। राम ते अधिक राम कर दासा॥
- राम सिंधु घन सज्जन धीरा। चंदन तरु हरी संत समीरा॥
- सब कर फल हरी भगती सुहाई। सो बिनु संत न काहूं पाई॥
- अस बिचारि जोइ कर सतसंगा। राम भगती तेहि सुलभ बिहंगा॥
11गिआन्हि भगतिहि अंतर केता
- जनम गइओ बादिहिं बर बीती।
- परमार्थ पाले ना परियो कछु, अनुदिन अधिक अनीति॥
- खेलत खात लरिकपन गो चली, जौबन जुवतिन लिओ जीती।
- रोग-बियोग-सोग-श्रम-संकुल, बड़ि ब्य बृह्थहि अतीती॥
- राग-रोश ईरिशा-बिमोह-बस रुचि न साधू-समीति।
- कहे न सुने गुणगुन रघुबरके, भई न रामपद-प्रीति॥
- हृदय दहत पछिताइ अनल अब, सुनत दुसह भवभीति।
- तुलसी प्रभू से होइ सो कीजिए, समझि बिरद की रीती॥
12
- जो अनुराग न राम सनेही सों।
- तों लहिओ लाहु कहा नर-देही सों॥
- जो तनु धरी, परिहरि सब सुख, भये सुमति राम-अनुरागी।
- सो तनु पाए अघाइ कीए अघ, अवगुन-उद्धि अभागी॥
- ज्ञान-बिराग, योग-जप तप-मख, जग मुद-मग नहिं थोरे।
- राम-प्रेम बिनु नेम जाए जैसे मृग-जल-जलधि-हिलोरे॥
- लोक-बिलोकि, पुरान-बेद सुनि, समझि-बूझि गुरु-ग्यानी।
- प्रीति-प्रतिति राम-पद-पंकज, सकल सुमंगल-खानी॥
- अजहुं जानि जिय, मानि हार हीए, होइ पलक महं नीके।
- सुमिरु सनेह सहित हित रामहिं, मानु मतो तुलसीको॥
13
- जो तुम तियागो राम हौं तो नहिं तियागों।परिहरि पाइ काहि अनुरागों।
- सुखद सुप्रभू तुम सो जग माहीं।शवन-नयन मन-गौचर नाहिं।
- हौं जड़ जीव, ईस रघुराइया।तुम मायापति हौं बस मायां।
- हौं तो कुजाचक, स्वामी सुदाता।हौं कपूत, तुम हितु पिता-माता॥
- जो पै कहूं कोउ बूझत बातो।तौ तुलसी बिनु मोल बिकाते॥
14
- नामु राम को कल्पतरु कलि कल्यान निवासु।
- जो सुमिरत भइओ भांग तों तुलसी तुलसीदासु॥
- चहुं जुग तीन काल तिहूं लोका।भये नाम जपि जीव बिसोका॥
- बेद पुरान संत मत एहू।सकल सुक्रित फल राम सनेहू॥
- ध्यानु प्रथम जुग मख बिधि दूजे।द्रापर परितोषत प्रभू पूजे॥
- कलि केवल मल मूल मलिना।पाप पयोनिधि जन मन मीना॥
- नाम कामतरु काल कराला।सुमिरत समन सकल जग जाला॥
- राम नाम कलि अभिमत दाता।हित परलोक लोक पिता माता॥
- नहिं कलि कर्म न भक्ति बिबेकू।राम नाम अवलंबन एकू॥
- कालनेमि कलि कपट निधानु।नाम सुमति समर्थ हनुमानु॥
- राम नाम नरकेशरी कनककसिपु कलिकाल।जापक जन प्रह्लाद जिमि पालिहि दलि सुरसाल॥
15नामु राम को कल्पतरु
- पानि जोरि आगें भई ठाड़ी। प्रभुहि बिलोकि प्रीति अती बारि॥
- कोहि विधि अस्तुति करौ तुम्हारी। अधम जाति मैं जड़मति भारी॥
- अधम ते अधम अधम अती नारी। तिन्ह महं मैं मतिमंद अघारी॥
- कहि रघुपति सुनु भामिनी बाता। मानौं एक भक्ती कर नाता॥
- जाति प्रांति कुल धर्म बढ़ाई। धन बल परिजन गुण चतुराई॥
- भक्ती हीन नर सोही कैसा। बिनु जल बारिद देखीए जैसा॥
- नवधा भक्ती कहौं तोहि पाहिं। सावधान सुनु धरु मन माहिं॥
- प्रथम भक्ती संतन्ह कर संग। दूसरी रति मम कथा प्रसंग॥
- गुर पद पंकज सेवा तीसरी भक्ती अमान।
- चौथी भक्ती मम गुण गन करई कपट तजि गान॥
- मंत्र जाप मम दृढ़ विश्वासा। पंचम भजन सो वेद प्रकाशा॥
- छठ दम शील बिरति बहु करमा। निरत° निरंतर सज्जन धर्मा॥
- सातवं सम मोहि मय जग देख। मोतों संत अधिक करि लेखा॥
- आठवं जथालाभ संतोषा। सपनेहुं नहिं देखई परदोषा॥
- नवम सरल सब सं छलहीना। मम भरोस हियं हरश न दीना॥
- नव महुँ एकउ जिन्ह कें होई। नारि पुरुष सचराचर कोई॥
- सोइ अतिसय प्रिय भामिनि मोरे। सकल प्रकार भक्ती दृढ़ तोरे।
- योगि बिंद दुर्लभ गति जोई। तो कहौं आजु सुलभ भय सोई॥
- मम दर्शन फल परम अनूपा। जीव पाव निज सहज सरूपा॥
16नवधा भक्ती
- प्रिय रामनाम तों जाही न रामो।
- ताको भलो कठिन कलीकालहूं आदी-मध्य-परिनामो॥
- सकुचत समझि नाम-महिमा मद-लोभ-मोह कोह-कामो।
- राम-नाम-जप-निरत सुजन पर करत छांव घोर घामो॥
- नाम-प्रभाउ सही जो कहै, कोउ सिला सरोरुह जामे।
- जो सुनि-सुमिरि भाग-भाजन भय, सुक्रित शील भील-भामे॥
- बालमीकि-अजामिलके कछु हुते न साधन सामो।
- उलटे पलटे नाम-महातम गूंजनि जितो लालामो॥
- राम तों अधिक नाम-करतब, जेहि कीए नगर-गत गामो।
- भए बजाइ दाहिने जो जपि तुलसीदास से बामो॥
17
- बंदौं गुरु पद कंज कृपा सिंधु नररूप हरी।
- महामोह तम पुंज जसु बचन रबि कर निकर॥
- बंदौं गुरु पद पदुम प्रागा। सुरुची सुबास सरस अनुरागा।
- अमिअ मूर्मय चूरन चारू। समन सकल भव रुज परिवारु॥
- सुक्रिति संभु तन बिमल विभूति। मञ्जुल मंगल मोद प्रसूति।
- जन मन मञ्जू मुकुर मल हरणी। किइं तिलक गुण गन बस करणी।
- श्रीगुर पद नख मनी गन जोती। सुमिरत दिब्य दृष्टि हिय होती।
- दलन मोह तम सो स्प्रकासू। बड़े भाग उर आवइ जासु॥
- उघरहिं बिमल बिलोचन ही के मिटहिं दोष दुख भव रजनी के॥
- सूझहिं राम चरित मनि मानिक। गुप्त प्रकट जहां जो जोहि खानिक॥
- जथा सुवंजन अन्जि द्रिग साधक सिद्ध सुजान।
- कौतुक देखत सैल बन भूमि भरि निधान॥
- गुरु पद रज मृदु मञ्जुल अञ्जन नयन अमिअ द्रिग दोष विभंजन।
- तेहि करि बिमल बिबेक बिलोचन। बर्नौं राम चरित भव मोचन॥
18बंदौं गुरु पद कंज
- बड़े भाग मानुष तनु पावा। सुर दुर्लभ सब ग्रंथन्हि गावा॥
- साधन धाम मच्छ कर द्वारा। पाइ न जेहिं परलोक संवारा॥
- सो परतृ दुख पावइ सिर धुनि धुनि पछिताइ।
- कालहि कर्महि ईश्वरहि मिथ्या दोष लगाइ॥
- एहि तन कर फल विषय न भाई। स्वर्गउ स्वलप अंत दुखदाई॥
- नर तनु पाइ विषयं मन देहिं। पलटि सुधा ते सठ विषय लेहिं॥
- ताही कबहूं भल कहइ न कोई। गूंजा ग्रहइ परस मनि खोई॥
- आकर चारि लच्छ चौरासी। जोनि भ्रमत यह जिव अबिनासी॥
- फिरत सदा मायां कर प्रेहरा। काल कर्म स्वभाव गुण घेहरा॥
- कबहुंकरि करुणा नर देही। देत ईश्वर बिनु हेतु सनेही॥
- नर तनु भव बारिधि कहूं बेरो। सन्मुख मरुत अनुग्रह मेरो॥
- करणधार सदगुर दृढ़ नावा। दुर्लभ साज सुलभ करि पावा॥
- जो न तरै भव सागर नर समाज अस पाइ।
- सो कृत्त निंदक मंदमति आत्माहन गत जाइ॥
- जौं परलोक इहां सुख चहहूं सुनि मम बचन हृदयं दृढ़ गहहु॥
- सुलभ सुखद मार्ग यह भाई। भक्ती मोरि पुरान शती गाई॥
- ज्ञान अगम प्रत्यूह अनेकां। साधन कठिन न मन कहूं टेका॥
- करत कष्ट बहु पावइ कोऊ। भक्ती हीन मोहि प्रिय न सोऊ॥
- भक्ती स्वतंत्र सकल सुख खानी। बिनु सतिसंग न पावहिं प्राणी॥
- पुन्य पुण्ज बिनु मिलहिं न संता। सतसंगति समृति कर अंताः॥
19बड़े भाग मानुष तनु पावा
- बिसवासी एक राम-नामके।
- मानत नहि परतीत अनंत ऐसोइ स्वभाव मन बामा के।
- पात्रिबो परियो न छठी छ मत रिगु जजुर अथर्वन साम है।
- ब्रत तीरथ तप सुनि सहमत पचि मरै करै तन छाम के।
- कर्म-जाल कलिकाल कठिन आधीन सुसाधित दाम के।
- ज्ञान बिराग योग जप-तप, भय लोभ मोह कोह काम को।
- सब दिन सब लाइक भव गायक रघुनायक गुण-ग्राम के।
- बैठे नाम-कामतरु-तरा डर कौन घर घन घामा को॥
- को जानै को जैहै जमपुर को सुरपुर पर-धाम को।
- तुलसीहिं बहुत भलो लागत जग जीवन् रामगुलाम को॥
20
- काहू न कोई सुख दुख कर दाता
- भयउ बिशादु निशादहि भारी। राम सिया महि सयन निहारी॥
- बोले लक्ष्मन मधुर मृदु वाणी। ज्ञान बिराग भक्ती रस सानी॥
- काहू न कोई सुख दुख कर दाता। निज कृत्त करम भोग सबु भ्राता॥
- योग बियोग भोग भल मंदा। हित अनहित मध्यं भ्रम फंडा॥
- जनमु मरणु जहं लगि जग जालू। सम्पति विपति करमु अरु कालू॥
- धरणि धामु धनु पुर परिवारु। सर्गु नरकु जहं लगि व्यावहारु॥
- देखिअ सुनिअ गुणिया मन माहिं। मोह मूल परमार्थु नाहिं॥
- सपनें होइ भिखारी नृिपु रंगु नाकपति होइ।
- जागें लाभु न हानि कछु तिमि प्रपंच जियं जोइ ॥
- अस विचारि नहि कीजिअ रोसू। काहहि बादि न देइअ दोसू॥
- मोह निसां सबु सोविनिहारा। देखिअ सपन अनेक प्रकारा॥
- एहि जग जामिनि जागहिं योगी। परमार्थी प्रपंच बियोगी।
- जानिअ तबहिं जीव जग जागा। जब सब बिश्य बिलास बिरागा॥
- है बिबेकु मोह भ्रम भागा। तब रघुनाथ चरण अनुरागा॥
- सखा परम परमार्थु एहू। मन क्रम बचन राम पद नेहु॥
- राम ब्रह्म परमार्थ रूपा। अबिगत अलख अनादि अनूपा॥
- सकल बिकार रहित गतभेदा। कहि नित नेति निरूपहिं वेदा॥
21
- मन पछितैहै अवसर बीते।
- दुरलभ देह पाइ हरीपद भजु, करम, बचन अरु ही ते॥
- सहसबाहू, दसबदन आदि नृप, बचे न काल बली ते।
- हम हम करि धन धाम संवारे, अंत चले उठि रीते॥
- सुत-बनिता आदि जानि स्वार्थरत, न करु नेह सबही ते।
- अंतहु तोहिं तजेंगे पामर ! तू न तजै अब ही ते॥
- अब नाथहिं अनुराग, जागु जड़, तियागु दुरासा जी ते।
- बुझै न काम अगिनि तुलसी कहूं, बिषय-भोग बहु घी ते॥
22
- माधव! मोह-फांस क्यूं टूटै।
- बाहर कोटि उपाइ करिय, अभियंतर ग्रंथ न छूटै॥
- घृतपूर्ण कराह अंतरगत ससि-प्रतिबिंब दिखावै।
- ईंधन अनल लगाइ कल्पस्त औटत नास न पावै॥
- तरु-कोटर महं बस बिहंग तरु काटे मरै न जैसे।
- साधन करिय विचार-हीन मन सुध होइ नहीं तैसे॥
- अंतर मलिन, बिषय मन अति, तन पावन करिय पखारे।
- मरइ न उरग अनेक जतन बल्मीकि बिभिध विधि मारे॥
- तुलसीदास हरि-गुरु-कर्णा बिनु बिमल बिवेक न होई।
- बिनु बिवेक संसार-घोर-निधि पार न पावै कोई॥
23
- राम जpu, राम जpu, राम जpu बावरे।
- घोर भव-नीर-निधि नाम निज नाव रे॥
- एक ही साधन सब रिद्धी-सिद्धी साधि रे।
- ग्रसे कली-रोग योग-संयम-समाधि रे॥
- भलो जो है, पोच जो है, दाहिनो जो, बाम रे।
- राम-नाम ही सों अंत, सब ही को काम रे॥
- जग नभ-बाटिका रही है फलि फूलि रे।
- धुवां कैसे धौरहर, देखि तू न भूलि रे॥
- राम-नाम छाड़ जो भरोसो करै और रे।
- तुलसी-प्रोसो त्यागि, मांगै कूर कौरी रे॥
24
- रामु राम रमु राम राम रटू, राम राम जpu जीहा।
- रामनाम-नवनेह-मेहको, मन! हठि होहि पपीहा॥
- सब साधन-फल कूप-सरित-सार, सागर-सलिल-निरासा।
- रामनाम-रति-स्वाति-धुंदा-शुभ-सीकर प्रेमप्यासा॥
- गरजि, तरजि, पासाण बरसि पवि प्रीति परखि जीअ जानै।
- अधिक अधिक अनुराग उमंग उर, पर परमिति पहचानै॥
- रामनाम-गत रामनाम-मति, रामनाम-अनुरागी।
- है गए हैं, जे होहिंगे, तेई त्रिभुवन गणियत बड़भागी॥
- एक अंग मग अगम गवन कर, बिलम न छिन छिन छाहैं।
- तुलसी हित अपनो आपनी दिसि, निरूपधि नेम निबाहैं॥
25
- राम सरूप तुम्हार बचन अगोचर बुद्धिपर।
- अविगत अकथ अपार नेति नेति नितनिगम कह॥
- जगु देखन तुमह देखनिहारे। बिधि हरि संभु नचावनिहारे॥
- तेउ न जानहिं मरमु तुम्हारा। औरु तुम्हहि को जाननिहारा॥
- सोइ जानइ जेहि देहु जनाई। जानत तुम्हहि तुम्हइ होइ जाई॥
- तुम्हरिहि कृपां तुम्हहि रघुनंदन जानहिं भगत भगत उर चंदन॥
- चिदानंदमय देह तुम्हारी। बिगत बिकर जान अधिकारी॥
- नर तनु धरेहु संत सुर काजा। कहहु करहु जस प्राकृत राजा॥
- राम देखि सुनि चरित तुम्हारे। जड़ मोहहि बुद्ध होहिं सुखारे॥
- तुम्ह जो कहहु करहु सबु सांच। जस काछिअ तस चाहिया नाच॥
26 राम सरूप तुम्हार
- रावनु रथी बिरथ रघुबीर। देखि बिभीषण भयउ अधीरा॥
- अधिक प्रीति मन भा संदेशा। बन्दि चरण कह सहित सनेहा॥
- नाथ न रथ न तन पद त्राना। केहि विधि जितब बीर बलवाना॥
- सुनहु सखा कह कृपा निधाना। जेहिं जयहोइ सो सयंदन आना॥
- सौरज धीरज तेहि रथ चाका। सत्य सील दृढ़ धजा पताका॥
- बल बिबेक दम परहित घोरे। छमा कृपा समता रजु जोरे॥
- ईश भजन सार्थी सुजाना। बिरति चरम संतोष कृपाना।
- दान परसु बुद्धि शक्ति प्रचंडा। बर बिद्यान कठिन कोदंडा।
- अमल अचल मन त्रैन समान। सम जम नियम सिलिमुख नाना॥
- कवच अभेद बिप्र गुरु पूजा। एहि सम बिजय उपाइ न दूजा॥
- सखा धर्ममय अस रथ जाकें। जीतन कहूं न कतहूं रिपु ताके॥
- महान् अजयर संसार रिपु जीत सके सो बीर।
- जाके अस रथ होइ दृढ़ सुनहु सखा मतिधीर॥
27 जेहिं जयहोइ सो सयंदन आना
- लाभ कहा मानव-तनु पाए।
- काई-बचन-मन सपनेहुं कबहुं क घटत न काज पराए॥
- जो सुख सुरपुर-नरक, गेह-बन आवत बिनहिं बुलाए।
- तेहि सुख कहं बहु जतन करत मन, समझत नहिं समझाए॥
- पर-दारा, पर द्रोह, मोहबस, किए मूढ़ मन भाए।
- गर्भवास दुखरासि जातना तीव बिपति बिसराए॥
- भय-निद्रा, मैथुन-आहार, सबके समान जग जाए।
- सुर-दुरलभ तनु धरी न भजे हरि मद अभिमान गवाए॥
- गई न निज-पर-बुद्धि सुध है रहे न राम-लय लाए।
- तुलसीदास यह अवसर बीते का पुनि के पछिताए॥
28
- एक भरोसा एक बल, एक आस विश्वास।
- शांति सलिल गुरु चरण हैं, चात्रीक तुलसी दास॥
- ऊँची जाति पपीहरा, नीचो पियत न नीर।
- कै याचै घनसियाम सों, कै दुख सहै शरीर॥
- गंगा यमुना सरस्वती, सात सिंधू भरिपूर।
- तुलसी चातक के मते, बिन क्रांति सब धूर॥
- जौं घन बरसैं समय सिर जौं भरि जनम उदास।
- तुलसी या चित चातकहि तऊ तिहारी आस॥
- चातक तुलसीके मतों, स्वातिहुँ पीए न पानी।
- प्रेम तृष्णा बाढ़ति भली घटें घटैगी आनि॥
- रटत रटत रसना लटी तृष्णा सूखि गे अंग।
- तुलसी चातक प्रेम को नित नूतन रुचि रंग॥
- चढ़त न चातक चित कबहूँ प्रिय पयोध को दोष।
- तुलसी प्रेम पयोधि की ताते नाप न जोख॥
- उपल बरशि गरजत तरजि डारत कुलिस कठोर।
- चितव कि चातक मेघ तजि कबहूँ दूसरी ओर॥
- मान राखिबो मांगिबो पीअ सों नित नव नेहू।
- तुलसी तीनिउ तब फबैं° जौं चातक मत लेहु॥
- तुलसी चातक मांगनो एक एक घन दान।
- देत जो भू भाजन भरत लेत जो घाटक पानी॥
- जीव चराचर जहां लगें हैं सब को हित मेह।
- तुलसी चातक मन बसिओ घन सों सहज सनेह॥
- बास बेस बोलनि चलनि मानस मंजी मराज।
- तुलसी चातक प्रेम की कीर्तित बिसद बिसाल॥
29 अनन्यता
- मातु पिता गुरु स्वामी सिख सिर धरी करहि सुਭाइन।
- लहेउ लाभ तिन्ह जनम कर नतरु जनम जग जाइं॥
- तात तीनि अति प्रबल खल काम क्रोध अरु लोभ।
- मुनी बिग्यान धाम मन करहि निमिश महुँ छोभ॥
- तब लगि कुशल न जीव कहूँ सपनेहुं मन बिस्राम।
- जब लगि भजत न राम कहूँ सोक धाम तजि काम॥
- जदपि प्रथम दुख पावइ रोवइ बाल अधीर।
- बियाधि नास हित जननी गणति न सो सिसुपीर॥
- तिमि रघुपती निज दास कर हरहिं मान हित लाग।
- तुलसीदास ऐसे प्रभूहि कस न भजहु भ्रम तियाग॥
- हरी माया कृत दोष गुण बिनु हरी भजन न जाहिं।
- भजिअ राम तजि काम सब अस अस बिचारि मन महिं॥
- जो चेतन कहँ जड़ करइ जड़हि करइ चैतन्य।
- अस समर्थ रघुनायकहि भजहि जीव ते धन्य॥
- तुलसी बिलंब न कीजिए भजि लीजै रघुबीर।
- तन तरकस से जात हैं सांस सीखे तीर॥
- तुलसी मीठे बचन तों सुख उपजत चहुँ ओर।
- बसिकरण एक मंत्र है तजि के बचन कठोर॥
- काह भए बन बन फिरे जौं बनि आएउ नाहिं।
- बनते बनते बनि गएउ तुलसी घरही माहिं॥
- तुलसी सब छल छाड़ि कै, कीजै राम सनेह।
- अंतर पति सों है कहा, जिन देखी सब देह॥
- सब ही को परखे लखे, बहुत कहे का होइ।
- तुलसी तेरो राम तजि, हित जग और न कोई॥
- बेश बिसद बोलनि मधुर मन कटु करम मलिन।
- तुलसी राम न पाईऐ भएं बिश्य जल मीन॥
- बिनु सतिसंग न हरी कथा तेहि बिनु मोह न भाग।
- मोह गएँ बिनु रामपद होइ न दृढ़ अनुराग॥
- राम भरोसे राम बल राम नाम विश्वास।
- सुमिरत शुभ मंगल कुशल मांगत तुलसीदास॥
- स्वार्थ सुख सपनेहुं अगम परमार्थ न प्रबेस।
- राम नाम सुमिरत मिटहीं तुलसी कठिन कलेस॥
- तिला पर राखउ सकल जग बिदित बिलोक्त लोग।
- तुलसी महिमा राम की कौन जानिबे जोग॥
- भागत हेतु भगवान प्रभू राम धरेउ तन भूप।
- कीए चरित पावन परम प्राकृत नर अनुरूप॥
- ज्ञान गिरा गोतीत अजह माया मन गुण पार।
- सोइ सच्चिदानंद घन कर नर चरित उदार॥
- सेइ साधू गुरु समझि सिखि राम भक्ति थिरताइ।
- लरिकाई को पैरीबो तुलसी बिसरि न जाइ॥
30विविध दोहे